Thứ ba, 26/01/2021 | 08:27

Tòa án ở Evry (Pháp) xét xử đơn của bà Trần Tố Nga kiện các công ty hóa chất Mỹ

Ngày 25/01/2021, Tòa án của Pháp ở Evry đã tiến hành phiên xét xử vụ kiện của bà Trần Tố Nga, Việt kiều hiện đang sống tại Cộng hòa Pháp, nạn nhân chất độc da cam, kiện các công ty hóa chất của Mỹ.

Đây là lần đầu tiên đơn kiện của một nạn nhân chất độc da cam kiện các công ty sản xuất và cung cấp chất độc hóa học cho quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam được xét xử ở tòa. Trước đó, các vụ kiện của cựu chiến binh Mỹ và cựu chiến binh Hàn Quốc bị nhiễm chất độc da cam trong thời kỳ tham chiến ở Việt Nam chỉ được giải quyết “ngoài tòa”, trong khi đơn kiện của nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam không được Tòa án tối cao của Mỹ thụ lý bất chấp sự phản đối của dư luận.

Bà Trần Tố Nga sinh năm 1942 ở tỉnh Sóc Trăng miền Nam Việt Nam. Năm 1954 bà theo gia đình tập kết ra miền Bắc. Năm 1965, sau khi tốt nghiệp đại học, bà trở lại miền Nam làm phóng viên Thông tấn xã Giải phóng (Thông tấn xã Việt Nam). Trong thời gian làm phóng viên ở mặt trận, bà đã bị phơi nhiễm chất độc da cam do quân dội Mỹ phun rải, sau đó bà mắc phải nhiều căn bệnh, sức khỏe bị giảm sút nghiêm trọng, ảnh hưởng đến các con của bà. Người con thứ nhất của bà đã chết lúc 17 tháng tuổi, người con thứ hai bị bệnh huyết tán (Alpha Thalassemia). Năm 1993, bà sang Pháp sinh sống, trở thành công dân Pháp, nhưng vẫn giữ quốc tịch Việt Nam.

Bà trần Tố Nga (giữa) trong buổi họp báo

Ngày 14/5/2014, bà Trần Tố Nga đệ đơn lên Tòa án Evry kiện 26 công ty hóa chất của Mỹ (sau này một công ty được rút khỏi danh sách bên bị kiện) đã cung cấp chất độc da cam cho quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam, gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe của bà và các con của bà. Đơn kiện của bà được Luật sư William Bourdon, Văn phòng Luật sư William Bourdon và các cộng sự cùng đứng tên.

Vụ kiện của bà Trần Tố Nga là vụ kiện dân sự, bà Trần Tố Nga đứng đơn kiện với tư cách là công dân Pháp, dựa vào luật pháp của Pháp.

Do luật sư của các bị đơn tìm mọi cách trì hoãn việc xét xử nên từ khi bà Trần Tố Nga đệ đơn kiện cho đến trước phiên xét xử này tất cả các phiên tòa triệu tập đều chỉ là các phiên giải quyết thủ tục.

Phiên xét xử ngày 25/01/2021 kéo dài một ngày. Chánh án và các thẩm phán đã nghe luật sư của hai bên trình bày, chưa có phán quyết.

15 luật sư của các công ty hóa chất Mỹ, nhất là Công ty Monsanto và Công ty Dow Chemical, vẫn tiếp tục phủ nhận mối liên hệ giữa việc phơi nhiễm chất độc da cam với các bệnh của bà Trần Tố Nga và các con của bà. Kết thúc phiên xét xử, Tòa tuyên bố sẽ đưa ra phán quyết vào ngày 10/5/2021.

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam và bà Trần Tố Nga trong buổi họp báo tại Hà Nội

Việc bà Trần Tố Nga kiện các công ty hóa chất của Mỹ đã sản xuất và cung cấp chất độc da cam cho quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam gây hại cho bà và gia đình bà đã được công chúng Pháp và nhiều nước ủng hộ. Tại Pháp, Tập hợp các tổ chức ủng hộ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam đã thành lập Ủy ban ủng hộ vụ kiện và đã có nhiều hoạt động ủng hộ, hỗ trợ bà Trần Tố Nga. Trước phiên xét xử, gần 200 thị trưởng, nghị sĩ, nhân sĩ nổi tiếng của Pháp đã ký tên ủng hộ vụ kiện. Tiếp bà Trần Tố Nga ngày 12/12/2016, Chủ tịch Hạ viện Luých–xăm-bua Mars Di Bartolomeo đã ca ngợi cuộc đấu tranh của bà Nga là “một cuộc chiến đấu chính nghĩa và dũng cảm”. Một luật sư Mỹ đã gửi ủng hộ bà Nga 6.000 trang tài liệu phục vụ vụ kiện.

Đặc biệt trong ngày xét xử, mặc dù không được phép vào phòng xử và tập trung đông do dịch bệnh Covid-19, nhưng rất nhiều người vẫn đến trước Tòa để bày tỏ sự ủng hộ đối với bà Trần Tố Nga. Báo chí của Pháp và nhiều nước đã đăng bài bình luận về vụ việc này, nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng và kéo dài của chất độc hóa học do quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam và ý nghĩa của vụ kiện.

Bà Trần Tố Nga và nạn nhân chất độc da cam

Bà Trần Tố Nga kiện các công ty hóa chất của Mỹ với tư cách là công dân Pháp, nhưng bà bị phơi nhiễm chất độc da cam trong thời gian phục vụ chiến đấu ở Việt Nam và trở thành nạn nhân chất độc da cam, vì vậy Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin và nạn nhân chất độc da cam Việt Nam ủng hộ vụ kiện của bà. Ngay sau khi bà đệ đơn kiện, ngày 13/6/2014 Hội đã ra tuyên bố ủng hộ vụ kiện. Tiếp đó, ngày 9/4/2015, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam đã gửi thư ngỏ đến Tòa Đại hình Evry đề nghị xét xử nghiêm minh đơn kiện của bà Trần Tố Nga. Các tổ chức thành viên của Hội đã xin được trên 400.000 chữ ký ủng hộ vụ kiện và quyên góp được hàng trăm triệu đồng hỗ trợ kinh phí tiến hành vụ kiện cho bà Trần Tố Nga.

Việc Tòa án Evry tiến hành xét xử đơn kiện của bà Trần Tố Nga là một việc làm đúng đắn, thể hiện sự công minh của luật pháp nước Pháp, phù hợp với chuẩn mực pháp lý và đạo lý của một xã hội tiến bộ; phù hợp với mong muốn của tất cả những người biết tôn trọng và bảo vệ công lý. Ngày 4/12/2020, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam đã gửi thư ngỏ tới Chánh án, các thẩm phán và các bồi thẩm viên tiến hành phiên xét xử vụ kiện khẳng định các tội mà các công ty hóa chất của Mỹ gây ra đối với nhân dân Việt Nam và bày tỏ mong muốn Chánh án, các vị thẩm phán, các vị bồi thẩm “xem xét đánh giá đúng tội của các công ty hóa chất của Mỹ và mức độ tổn hại mà chất độc hóa học do các công ty này sản xuất đã gây ra cho bà Trần Tố Nga và gia đình bà để đưa ra phán quyết xác đáng buộc các công ty hóa chất bị kiện phải đền bù thỏa đáng cho bà Trần Tố Nga”.

Chúng ta mong muốn Tòa án Evry sẽ làm đúng tinh thần đó !

Phạm Trương