Thứ tư, 29/07/2020 | 15:27

MIỀN ĐÔNG NAM BỘ - HÀO KHÍ CÁCH MẠNG THÁNG 8 NĂM 1945

Tháng tám mùa thu lại về, đất trời miền Đông Nam bộ lại đón những cơn mưa dào dạt, núi đồi lại thắm màu xanh bạt ngàn của lá cây, gợi ta nhớ nhiều đến trời thu Hà Nội năm nào. Tháng tám với nhiều cung bậc cảm xúc, cùng những kỷ niệm khó quên đối với những ai đã từng xông pha nơi khói lửa chiến trường “máu trộn bùn non, gan không núng, chí không mòn”, với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, vì độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc của dân tộc.

Khi nhắc đến tháng tám mùa thu, lòng chúng ta chợt thấy bồi hồi lẫn niềm tự hào xúc động khi hình dung về một giai đoạn lịch sử của cuộc Cách mạng Tháng Tám - mốc son chói lọi trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc, giành chính quyền về tay nhân dân. Theo dòng sử liệu, ngày 8/5/1945, Hồng quân Liên Xô đã đánh chiếm Berlin - sào huyệt cuối cùng của phát xít Đức, buộc chúng phải đầu hàng vô điều kiện. Chiến tranh thế giới thứ II kết thúc.

Ở châu Á, phát xít Nhật cũng lâm vào thế thất bại hoàn toàn. Quân Nhật và bọn tay sai bù nhìn ở Việt Nam hoang mang cao độ, tạo thời cơ thuận lợi cho chúng ta khởi nghĩa giành chính quyền. Trước tình hình đó, Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị toàn quốc tại Tân Trào (Tuyên Quang) từ ngày 13 đến ngày 15/8/1945. Hội nghị nhận định thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền đã tới, điều kiện cần và đủ cho cuộc khởi nghĩa đã chín muồi, phải kịp thời hành động, không bỏ lỡ thời cơ.

Ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh số 1, hiệu triệu toàn dân đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền.

Ngày 16/8/1945, Đại hội Quốc dân tại Tân Trào đã thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, thông qua Lệnh Tổng khởi nghĩa, quyết định Quốc kỳ nền đỏ sao vàng 5 cánh, Quốc ca là bài Tiến quân ca của Nhạc sĩ Văn Cao; bầu ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng Trung ương (tức Chính phủ lâm thời), do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định quyết tâm của cả dân tộc: “Dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho được độc lập” và Người đã ra lời kêu gọi: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.

Cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ ngày 14/8/1945 đến ngày 18/8/1945 đã giành thắng lợi ở nông thôn vùng đồng bằng Bắc bộ, đại bộ phận miền Trung, một phần ở miền Nam và các thị xã Bắc Giang, Hải Phòng, Hà Tĩnh, Hội An (Quảng Nam).

Cách mạng Tháng Tám /1945 tại Hà Nội

Sáng 19/8/1945, hưởng ứng lời kêu gọi của Việt Minh, Hà Nội bừng dậy với một rừng cờ đỏ sao vàng, nhân dân đổ xuống đường tuần hành hô vang các khẩu hiệu cách mạng. Sau cuộc mít tinh lớn, quần chúng cách mạng xếp thành đội ngũ có các đơn vị vũ trang chiến đấu đi đầu, tỏa ra các hướng để chiếm giữ các công sở quan trọng của chính quyền bù nhìn. Trước khí thế như triều dâng thác đổ của quần chúng cách mạng, quân đội phát xít Nhật tuy đông hàng vạn tên, song cũng phải bó tay tê liệt, còn bọn bù nhìn tay sai không thể chống đỡ đã phải nhanh chóng đầu hàng vô điều kiện. Thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội đã cổ vũ mạnh mẽ nhân dân cả nước đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền ngay trong những ngày tháng Tám lịch sử.

Ngày 23/8/1945, khởi nghĩa đã nổ ra và giành thắng lợi ở Huế. Thắng lợi này có ý nghĩa hết sức quan trọng vì đã đánh sập dinh lũy cuối cùng của chế độ phong kiến, trung tâm đầu não của chính quyền bù nhìn cả nước, nơi đóng quân và bộ máy tối cao của cố vấn Nhật; đồng thời cổ vũ nhân dân các tỉnh Nam Trung bộ và Nam bộ vùng lên giành chính quyền.

Tại Sài Gòn - Chợ Lớn, Xứ ủy Nam kỳ đã lập ra Ủy ban Khởi nghĩa và quyết định khởi nghĩa tại Sài Gòn dưới hình thức biểu tình có vũ trang của nhân dân thành phố và các tỉnh xung quanh. Trước đó, từ đêm 24/8/1945, quần chúng cách mạng Sài Gòn và các tỉnh lân cận: Gia Định, Chợ Lớn, Mỹ Tho, Biên Hòa, Bến Tre, Tân An, Thủ Dầu Một… từng đoàn công nhân, nông dân, thanh niên có tổ chức, mang theo vũ khí, giáo mác, tầm vông vạt nhọn… bằng mọi phương tiện kéo vào Sài Gòn tham gia khởi nghĩa cướp chính quyền. Đoàn viên, công đoàn và Thanh niên Tiền phong đã có mặt ở khắp nơi sẵn sàng chiếm những mục tiêu đã định. Hồi 19 giờ ngày 24/8/1945, lực lượng khởi nghĩa đã tiến vào chiếm các điểm: sở cảnh sát, nhà ga, bưu điện, nhà đèn, các quận bót… dinh Khâm sai, cờ quẻ ly bị hạ xuống, cờ đỏ sao vàng được kéo lên.

Từ 5 giờ sáng ngày 25-8-1945, hàng vạn đồng bào Nam bộ, mà số đông là đồng bào Sài Gòn cùng các tỉnh xung quanh đã tập trung về các điểm trung tâm như: Nhà hát lớn, Vườn Ông Thượng… để chuẩn bị cho ngày giành chính quyền của nhân dân Nam Bộ. Đoàn người hô vang như sấm dậy khẩu hiệu: “Việt Nam hoàn toàn độc lập!”, “Tất cả chính quyền về tay Việt Minh!”, “Mặt trận Việt Minh muôn năm!”, “Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!”, “Độc lập hay là chết!”. Cờ đỏ sao vàng tràn ngập đường phố, phấp phới bay trên các công sở.

Ngày 25/8, trong cuộc mít tinh trước Dinh Đốc lý Sài Gòn (nay là trụ sở UBND TP.HCM), Chủ tịch Ủy ban Hành chính lâm thời Nam bộ Trần Văn Giàu, long trọng tuyên bố:

“Đồng bào! Quốc dân!

“Hôm nay là ngày vẻ vang nhất trong lịch sử Nam bộ Việt Nam. Giữa thanh thiên bạch nhựt, chúng tôi, Ủy ban lâm thời hành chánh, nhân danh toàn thể quốc dân Nam bộ tuyên bố trước mặt hoàn cầu và trước mặt toàn thể quốc dân Việt Nam rằng: Chế độ cộng hòa dân chủ thành lập tại Nam bộ Việt Nam.

Chúng tôi tuyên bố không thừa nhận chế độ Nam triều và cương quyết chống chế độ thực dân. Không một ngoại bang nào có thể viện lý do gì để bác bỏ được điều quyết định long trọng của đồng bào ta hoài bão lâu nay: Nước Việt Nam hoàn toàn độc lập. Thay mặt cho Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh miền Nam, chúng tôi lãnh trách nhiệm nắm giữ chính quyền Nam bộ, để đến ngày triệu tập xong quốc hội sẽ giao lại cho đại biểu toàn quốc”.

Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng thắng lợi và lan ra các tỉnh Nam bộ mà không có đổ máu. Đó là công lao to lớn của toàn thể nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn và Nam bộ anh hùng. Ngày 28/8/1945, cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền kết thúc thắng lợi trong phạm vi cả nước, Cách mạng Tháng Tám của Việt Nam thành công.

Sáng 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình - Hà Nội, thay mặt Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố với quốc dân, đồng bào và toàn thế giới: Cách mạng Tháng Tám thành công, Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Tuyên ngôn Độc lập khẳng định: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”.

Cách mạng Tháng Tám thành công là một cuộc cách mạng mang tính thời đại sâu sắc, là cuộc cách mạng vô sản, độc lập dân tộc gắn liền với CNXH. Đây là thắng lợi của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, với đường lối chính trị đúng đắn, phù hợp xu thế phát triển thời đại, là thắng lợi của Chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh; thắng lợi vĩ đại này đã nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, cổ vũ các dân tộc thuộc địa đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Phát huy thành quả của Cách mạng Tháng Tám, quân và dân miền Đông Nam bộ tiếp tục bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mỹ, đẩy lùi các cuộc lấn chiếm trong chiến tranh ở biên giới Tây Nam bảo vệ nhân dân, giữ vững độc lập dân tộc. Chặng đường 75 năm đầy gian khổ, hy sinh và vẻ vang đã mang lại nền độc lập, tự do, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Phấn khởi trước sự đổi thay kỳ diệu của đất nước đang trên đà phát triển và hội nhập, đón nhận những luồng sinh khí mới đầy màu sắc, đa dạng về hình thức, chúng ta càng tự hào nhưng không bao giờ quên lãng hào khí Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cùng những mất mát hy sinh của dân tộc trong quá khứ. Trong đó có sự đóng góp của đồng bào, chiến sĩ miền Đông Nam bộ đã đổ máu hy sinh để góp phần giữ vững nền độc lập tự do ấy./.

Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ,

Phó Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam

Chủ tịch Hội TP Hồ Chí Minh