Chủ nhật, 15/12/2019 | 18:43

TUYÊN TRUYỀN, PHẢN ÁNH NHIỀU HƠN NỮA NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN NẠN NHÂN CHẤT ĐỘC DA CAM

Tạp chí Da cam Việt Nam có hai ấn phẩm; ấn phẩm in (phát hành từ tháng 1/2015) và ấn phẩm điện tử (dientudacam.vn) phát hành từ tháng 5/2019, Tạp chí đã làm tốt chức năng, nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với công cuộc khắc phục hậu quả CĐHH do Mỹ gây ra trong chiến tranh ở Việt Nam; thông tin, phản ánh về việc thực hiện chế độ, chính sách đối với NNCĐDC; về kết quả nghiên cứu khoa học tác động của CĐDC/dioxin đối với môi trường và sức khỏe con người; về đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC; về hoạt động của Hội NNCĐDC/dioxin các cấp và phổ biến những kinh nghiệm hay, cách làm hiệu quả của các tổ chức hội, gương NNCĐDC vượt khó vươn lên, những cán bộ hội tận tụy, những tấm lòng vàng vì NNCĐDC.

Tổng Biên tập Trần Đình Đích đọc Báo cáo đề dẫn tại Hội nghị Cộng tác viên Tạp chí Da cam Việt Nam năm 2019

Sau gần 4 năm hoạt động, Tạp chí mặc dù đã cố gắng để nắm bắt và phản ánh, song trong thực tế, còn rất nhiều vấn đề đáng quan tâm; và đó không chỉ là trách nhiệm của báo chí, mà là trách nhiệm của các cấp, các ngành và cả xã hội đối với NNCĐDC.
Thứ nhất, về chế độ, chính sách đối với người hoạt động kháng chiến trong vùng Mỹ phun rải CĐHH còn nhiều bất cập.
Chiến tranh tuy đã kết thúc cách đây gần 45 năm, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách dành cho NNCĐDC, nhưng quá trình thực hiện bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập.
Theo số liệu của các nhà khoa học thì trong cuộc chiến tranh hóa học do Mỹ tiến hành ở Việt Nam đã làm cho 4,8 triệu người bị phơi nhiễm và hơn 3 triệu người là NNĐDC. Vậy, nhưng hiện nay cả nước mới có khoảng 350.000 người được hưởng chế độ NNCĐDC và khoảng trên 200.000 người được hưởng chế độ bảo trợ xã hội. Đó là con số quá ít ỏi! Trong thực tế, còn rất nhiều gia đình có 4 đến 5 người con bị nhiễm CĐDC nặng, nhiều gia đình có đến 3 thế hệ nhiễm CĐDC sống trong một nhà, nhưng các cháu chưa được hưởng chế độ. Trớ trêu, có gia đình đẻ đến 4-5 đứa con nhưng đều dị dạng, quái thai, chết ngay sau sinh, không kịp đặt tên, không được khai sinh, nhưng khi đi làm chế độ, cơ quan chức năng yêu cầu có giấy khai sinh, giấy chứng tử (như trường hợp của ông Nguyển Văn Báu, xã Cẩm Thạch, Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) có tới 9 lần sinh đều như vậy. Ông Nguyễn Như Dũng, Phó Trưởng phòng Lao động - TBXH huyện Cẩm Xuyên cho biết, trên địa bàn huyện còn nhiều trường hợp như ông Báu.
Lại có những trường hợp phi lý: con đẻ được hưởng chế độ, nhưng bố lại không được hưởng chế độ NNCĐDC; trong khi đó có không ít trường hợp không đi bộ đội, không đi dân công hỏa tuyến hoặc TNXP, không phải cán bộ dân chính đảng hoạt động trong vùng bị phun rải CĐHH, nhưng lại được hưởng chế độ. Hoặc có trường hợp của Hà Nội, nước ngoài hỗ trợ một người, về địa phương lại cho một người khác hưởng, làm hồ sơ giả để báo cáo tổ chức quốc tế…
Về chế độ với NNCĐDC, theo Nghị định số 99/2018/NĐ-CP ngày 12/7/2018 của Chính phủ quy định cụ thể: đối với người hoạt động kháng chiến, giảm khả năng lao động từ 21% đến 40% được hưởng 1.150.000đ; từ 41% đến 60% được hưởng 1.942.000đ; từ 61 đến 80% được hưởng 2.697.000đ; từ 81% trở lên được hưởng 3.455.000đ. Con đẻ còn sống của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm CĐDC, bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến 80% được hưởng 909.000đ; mức từ 81% trở lên được hưởng 1.515.000đ. Mức trợ cấp đó so với thực tế còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, chưa nói đến duy trì cuộc sống hàng ngày.
Quyết định số 651/QĐ-TTg, ngày 1/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Kế hoạch hành động Quốc gia khắc phục cơ bản hậu quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đến năm 2015 định hướng đến năm 2020 đã xác định mục tiêu cụ thể: 100% số người hoạt động kháng chiến và con, cháu của họ bị nhiễm CĐHH được hưởng chính sách ưu đãi người có công. Chỉ thị số 43-CT/TW ngày 14/5/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam” cũng đã chỉ rõ: “Nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước, thực hiện đầy đủ chính sách đối với NNCĐDC Việt Nam…”; Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 19/7/2017 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng” yêu cầu “rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật… chính sách đối với người bị ảnh hưởng bởi CĐHH thế hệ thứ 3 của người tham gia kháng chiến bị nhiễm CĐHH”.
Như vậy, đối chiếu với các Chỉ thị của Đảng và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ thì còn nhiều vấn đề cần các cấp, các ngành sớm vào cuộc để NNCĐDC được hưởng đầy đủ chế độ, chính sách của Đảng, Nhà nước.
Thứ hai, về xây dựng hội:
Hiện nay, tổ chức Hội NNCĐDC/dioxin đã phủ rộng, từ Trung ương đến cơ sở, thôn, bản, tổ dân phố, khu dân cư. Theo đó đã có 63/63 hội cấp tỉnh, thành phố; 616/713 hội cấp huyện; 6.629/11.000 hội cấp xã và hàng ngàn chi hội thôn, bản, tổ dân phố…
Nhìn chung, các tổ chức hội hoạt động hiệu quả, trở thành chỗ dựa, mái nhà chung của nạn nhân, xứng đáng vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NNCĐDC. Tuy nhiên, vừa qua thực hiện Kết luận số 102-KL/TW ngày 22/9/2014 của Bộ Chính trị về hội quần chúng, một số tỉnh chưa nghiên cứu kỹ đã sáp nhập Hội NNCĐDC/dioxin với các hội xã hội khác, làm ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động, tâm tư của cán bộ, hội viên, gây dư luận trái chiều trong xã hội. Kết luận số 102 chỉ rõ: “… nghiên cứu để sáp nhập một số hội có tính chất, chức năng, nhiệm vụ, nội dung gần giống nhau”. Nhưng chức năng, nhiệm vụ của Hội NNCĐDC hoàn toàn khác: ngoài vận động nguồn lực để chăm lo, giúp đỡ nạn nhân còn thực hiện nhiệm vụ hết sức quan trọng đó là đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC, mặt khác cần hiểu Hội NNCĐDC là hội đặc thù, thực hiện nhiệm vụ Đảng, Nhà nước giao, hội của người có công với cách mạng, không thuần túy như các hội xã hội khác.
Hiện tại: tỉnh Quảng Trị hợp nhất 4 hội thành một hội, Hội NNCĐDC/dioxin không đứng vai trò chủ đạo. Tỉnh Vĩnh Phúc sáp nhập Hội NNCĐDC/dioxin và Hội Bảo trợ người tàn tật, trẻ mồ côi vào Hội Chữ thập đỏ, theo mô hình hội trong hội, thực chất là Hội Chữ thập đỏ lãnh đạo, quản lý Hội NNCĐDC. Tương tự như vậy, hội cấp huyện ở Vĩnh Phúc cũng sáp nhập 3 hội vào một, dẫn đến một hội có 3 chủ tịch, 3 con dấu, 3 tài khoản, điều đó dẫn đến, ngày 26/8/2019, chủ tịch hội của 7 huyện, thành phố đã ký đơn tập thể gửi Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh và Trung ương Hội để kêu cứu. Cách làm của Vĩnh Phúc chỉ giảm đầu mối tổ chức, nhưng không giảm được biên chế và hoạt động không hiệu quả.
Một số tỉnh, thành hội khác dùng dằng kẻ ở người đi, lo bàn tính việc sát nhập nên quá nhiệm kỳ không đại hội được, thậm chí có một số chủ tịch UBND huyện thuộc các tỉnh Cao Bằng và Vĩnh Long đã ký quyết định giải tán Hội NNCĐDC/dioxin... Một số hội cấp huyện rơi vào trạng thái gần như tê liệt, có tên nhưng hoạt động hình thức. Nhiều Hội huyện hoạt động trong điều kiện 3 không: không văn phòng, không thù lao, không kinh phí, do đó đa số cán bộ làm công tác hội ở cấp huyện, cấp xã nhiều năm nay không có thù lao, ăn cơm nhà “vác tù vác hàng tổng”. Trong khi đó Chỉ thị số 43-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng yêu cầu: “Củng cố kiện toàn tổ chức và xây dựng đội ngũ cán bộ Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới”.
Để xảy ra tình trạng trên thì trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, cơ quan chức năng đối với vấn đề này như thế nào?
Đó là những vấn đề đáng quan tâm đối với báo chí nói chung và Tạp chí Da cam Việt Nam nói riêng trong tuyên truyền, phản ánh thời gian tới, với mong muốn: NNCĐDC phải được thụ hưởng nhiều hơn nữa chế độ chính sách của Đảng, Nhà nước và sự quan tâm giúp đỡ, hỗ trợ của cộng đồng. Bởi họ xứng đáng được như vậy./.
Đại tá Trần Đình Đích