Thứ sáu, 19/06/2020 | 07:46

MÀU CỦA NỖI ĐAU

Ngày 10-8-1961, khi những thùng hóa chất diệt cỏ được đánh dấu với vạch sơn màu da cam được quân đội Mỹ rải xuống mảnh đất này, đến nay đã gần 60 năm.

60 năm, đủ để những cánh rừng xanh lá, đủ để những người đàn ông, những người đàn bà thuần hậu bước ra từ cuộc chiến trở về với ước mơ sinh ra những đứa trẻ - những đứa trẻ của một quốc gia TỰ DO - ĐỘC LẬP và cũng đủ để chúng lớn lên… Chiến tranh đã là quá khứ, hận thù được khép lại khi dân tộc ta đã chạm tới khao khát hòa bình. Nhưng, có những điều mãi vẫn chưa thể xanh lên như màu rừng kia, hay bởi chúng đã được mặc định bởi cái vạch sơn màu da cam, cái màu đẹp đẽ trở thành màu nỗi đau của gần 5 triệu người Việt?

Trong quãng đời làm phóng viên của mình, tôi đã gặp cô gái ấy. Sở dĩ tôi gọi bà là cô gái, bởi thanh xuân bà đã gửi cả trong những cánh rừng, trong những dốc núi Trường Sơn. Bà đã dùng thanh xuân để thắp sáng ngọn đèn những đêm làm cọc tiêu, dùng thanh xuân để chống chọi với những cơn sốt trong những cánh rừng trụi lá. Và khi phát hiện ra trong mình đang mang thứ chất độc quái ác, bà đã lặng lẽ làm một túp lều ra giữa đồng không mông quạnh và lặng lẽ sống đơn độc. Tôi cũng đã gặp bà mẹ ấy, nghiêng mái đầu xuống dưới hình hài co quắp của đứa con thứ 4 và hát một bài hát ru. Bàn tay bà đã từng chôn ba người con mình mang nặng đẻ đau và đến với trần thế này quãng thời gian ngắn ngủi. Bà không còn nước mắt, nước mắt ấy đã chảy hết trong những lần vượt cạn và nhìn thấy hình hài những đứa con mình. Tôi cũng đã gặp những người cha đã tự tay lấy xích sắt để mong trói chân đứa con quậy phá, la hét đến điên dại của mình. Gặp những đứa trẻ ngơ ngác không hiểu vì sao chúng lại mang một thân hình dị dạng ngay cả khi cuộc chiến chỉ đi qua mái tóc bạc của ông mình? Có ai đó từng nói, những hình hài ấy, do nỗi đau vo lại mà thành.

Tôi vẫn luôn tự hỏi, dưới cánh máy bay C123 của Mỹ gần 60 năm trước thả xuống thứ chất độc mang hình đám mây sương mù ấy, đã có bao nhiêu người phải ra đi, bao nhiêu người ở lại chống chọi với tật bệnh và nỗi tủi hổ, bao nhiêu người nữa vẫn được hoài thai với một hình hài không nguyên vẹn? Không ai có thể trả lời rằng đến bao giờ nỗi đau dai dẳng này mới có thể chấm hết. Nhưng, như người mẹ kia, khi người ta hỏi: Vì sao mà bà có đủ dũng cảm để sinh nở ngần ấy lần, nuôi từng ấy đứa trẻ để một ngày chúng bỏ bà mà đi, thì bà chỉ cất lên lời ru tha thiết. Lời ru của bà, cho tôi hiểu, cái “bóng ma cuối cùng của cuộc chiến kia” có thể bắt bà đau đớn đến chết đi sống lại đến năm lần, bảy lần hoặc hơn thế nữa, nhưng không điều gì, không ai có thể làm tắt đi của bà hy vọng về sự lành lặn của những đứa con cũng như hy vọng về sự lành lặn của cuộc đời này....

Chúng ta có thể thống kê được những con số nạn nhân, nhưng không thể thống kê được bao nhiêu nước mắt, bao nhiêu tiếng than thở của những kiếp người đang chìm trong bệnh tật, đói nghèo và đôi khi, còn đâu đó cả sự kỳ thị. Có ai đau bằng nỗi đau của những bà mẹ sinh con ra, không thể cho con trọn vẹn một hình hài? Có ai bất hạnh hơn những con người, dù có ý thức được hay không, khi thời gian thì cứ trôi mà họ thì mãi đứng lại trong một vóc dáng, một trí óc, một tâm hồn non nớt? Và không ít con người, đã đến với cuộc đời vô chừng ngắn ngủi, giống như chiếc lá mong manh, như viên sỏi nhỏ chênh vênh bên bờ vực thẳm, như một nốt nhạc lạc điệu cứ mãi vọng lên thứ thanh âm không tròn trĩnh và đầy u uất. Và có lẽ, với họ, nếu để vẽ màu của nỗi đau, chắc chắn sẽ là màu của những vạch sơn da cam khủng khiếp năm nào…

Tôi đã nghe bài hát “Vì đâu em chết”, bài hát được chọn làm bài ca chính thức của chương trình “Đồng ca vì công lý” cho những nạn nhân chất độc da cam, để thấy bài hát được viết bằng nước mắt của nhạc sỹ Thanh Trúc trên dặm dài con đường thiên lý Bắc - Nam, gặp gỡ và chứng kiến bao phận người bị nỗi đau vò xé chính là tiếng kêu thức tỉnh lương tri của con người. Là nhạc sỹ, là tôi, là Chúng ta với khát khao “giành giọt nắng từ bóng đêm”, như hy vọng, niềm tin kia của Người Mẹ.

Mới biết, bao nhiêu người chỉ khát khao một cuộc sống bình thường ngay cả khi chiến tranh đã lùi xa. Hận thù sẽ nguôi quên, nhưng chúng ta cần công lý. Chúng ta đã đấu tranh, đã gửi đi những thông điệp đến nước Mỹ, không gì nhiều hơn là mong muốn trả lại vẹn nguyên một nụ cười, một dáng đứng thẳng, một giấc mơ bình yên.

Mấy năm trước, giới trẻ Việt thịnh hành câu nói “Lý do bạn đến trái đất này?”. Tôi tin rằng, nếu câu hỏi ấy vô tình đến với bất cứ một ai trong hàng triệu nạn nhân chất độc da cam trên đất nước chúng ta, thì chính bản thân họ đang cháy lên câu trả lời: Để trái đất này không còn chiến tranh!

Thùy Vinh, Tạp chí Sông Lam