Nếu căn cứ vào 17 bệnh do Bộ Y tế quy định để xét là không phù hợp thực tế vì nhiều người không đi bộ đội cũng ung thư, vô sinh, tiểu đường tuýp 2, con dị dạng, dị tật… Thêm nữa, có trường hợp dù được khám kết luận mắc 1 trong 17 bệnh do Bộ Y tế quy định nhưng do thiếu giấy tờ (huân, huy chương bản gốc, chỉ còn bản sao, giấy chứng nhận của đơn vị, giấy XYZ…) chứng minh đã từng tham gia quân ngũ, một số giấy tờ liên quan bị thất lạc chỉ còn bản phô tô cũng không được xét duyệt. Xin được nêu một vài ví dụ: Ông Trần Thanh San, xã Tân Phong qua nhiều lần khám không được, lần cuối khám bị ung thư giai đoạn cuối thì được xét hưởng chế độ nhưng sau 3 tháng thì qua đời. Ông Trần Xuân Trường, xã Tân Phong cũng tương tự như ông San, bị ung thư giai đoạn cuối mới được xét hưởng chế độ. Một vài trường hợp khác như ông Bùi Văn Thạng, xã Tân Phong bị nhiễm chất độc hóa học, khi xét do thiếu giấy tờ không được, nhưng con gái Bùi Thị Ngần thì được hưởng chế độ gián tiếp.

Ông Trần Đình Dầu sinh năm 1939, quê quán xã Tân Phong nhập ngũ tháng 2/1964, phục viên tháng 5/1975, được tặng thưởng Huân chương chiến sỹ giải phóng hạng Ba, tham gia chiến đấu ở mặt trận đường 9 Nam Lào 8 năm, bị nhiễm chất độc hóa học. Ông có con trai Trần Văn Đoan và cháu nội Trần Đức Trung (con anh Đoan) đều bị thiểu năng trí tuệ, người ngớ ngẩn; ông Dầu nhiều lần đi khám bị thần kinh ngoại biên, nhưng do huân chương chỉ còn bản phô tô nên không được.

Trường hợp ông Vũ Văn Thiều sinh năm 1947, quê xã Tân Phong nhập ngũ 1964 lái xe ở mặt trận Đông Hà đường 9, Bắc Quảng Trị 10 năm, phục viên năm 1975, Huân chương chiến sỹ giải phóng hạng Ba. Ông bị nhiễm chất độc hóa học, sinh con trai đầu bị thiểu năng trí tuệ. Qua nhiều lần khám, ông bị thần kinh ngoại biên, làm hồ sơ đề nghị. Phòng Lao động- TBXH yêu cầu có giấy ra viện khi còn ở chiến trường. Thật vô lý khi ở chiến trường vào sinh ra tử, trở về sau 5, 10 năm, bệnh mới phát, thì làm gì có giấy ra viện ở chiến trường? Một nghịch lý kỳ quặc? Xét như vậy thiếu khách quan, thiếu tính nhân văn và gây thiệt thòi cho đối tượng...

Trên đây chỉ là một vài ví dụ ở một xã. Thiết nghĩ, Bộ Y tế cần nghiên cứu lại quy định 17 bệnh, vì không thực tế, thiếu công bằng, thiệt thòi cho các đối tượng. Nên chăng, xét NNCĐDC chỉ cần có huân, huy chương giải phóng (bộ đội ngoài Bắc không có), giấy XYZ (nếu còn). Có giấy xác nhận của đơn vị chiến đấu ở vùng Mỹ giải chất độc hóa học, có bản phô tô huân, huy trương hoặc một số giấy tờ khác như giấy ra viện, kết luận của bệnh viện là đủ điều kiện xét.

Những người tham gia kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học đang trông chờ Nhà nước thay đổi quy định xét để được hưởng chế độ ở những năm cuối đời cho khỏi bị thiệt thòi./.

Vũ Cẩn Thận

Xã Tân Phong, huyện Ninh Giang, Hải Dương