Thứ tư, 13/01/2021 | 15:15

BÀI DỰ THI : Tiếng nói người trong cuộc và kiến nghị những chính sách cho nạn nhân chất độc da cam

Trong phóng sự “Da cam nỗi đau sau thực chứng”, tôi đã đề cập về tình hình thực hiện Kết luận 44/KL-TTr và Kết luận 482/KL-TTr của Thanh tra Bộ LĐTBXH về rà soát, thực chứng Người HĐKC bị nhiễm chất độc Da cam/dioxin của tỉnh Thái Bình. Trong phần thứ hai này tôi đề cập đến tiếng nói của các CCB “nạn nhân” người trong cuộc được rà soát, thực chứng và có thêm những kiến nghị chính sách cho NNCĐDC.

Tiếng nói của “nạn nhân” người trong cuộc .

Cựu chiến binh Bùi Đức Thặng, trú ở tổ 16, phường Kỳ Bá, thành phố Thái Bình, sinh năm 1944, nhập ngũ tháng 4/1962 vào chiến trường miền Nam năm 1965 và chiến đấu, chủ yếu ở địa bàn tỉnh Bình Định cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng 30/4/1975 thì về phục viên. Cuối năm 2009, ông Bùi Đức Thặng được hưởng chế độ trợ cấp Người HĐKC bị nhiễm chất độc da cam do có con đẻ bị dị dạng dị tật, giám định ông mất sức lao động 57%, khoản trợ cấp Da cam ông Bùi Đức Thặng chỉ được thụ hưởng đến hết năm 2018 và Sở LĐTBXH tỉnh Thái Bình cắt không cho hưởng trợ cấp từ tháng 1/2019, cùng với ông Thặng còn có hàng nghìn trường hợp khác cũng nhận thông báo cắt trợ cấp nạn nhân da cam. “Việc làm này đã gây bức xúc quá lớn với tôi và nhiều anh em CCB, nhất là trong mắt của nhân dân, chúng tôi trở thành người lừa dân, dối đảng để hưởng chế độ, chúng tôi bị bôi xấu danh dự, nhân phẩm, là người trung thành với Đảng với Tổ quốc, nay trở thành những người man trá, để hưởng chế độ…đau lắm và bức xúc lắm”. Từ một sự thật là việc thực hiện giải quyết chính sách sai từ chính quyền địa phương, sai từ cơ quan tham mưu, tại sao lại xử lý người có công? những người đang bệnh hoạn, ốm đau đang ở tuổi gần đất xa trời. Chúng tôi tin Đảng và Nhà nước nên không “chạy chọt” các loại bệnh để khai cho đẹp hồ sơ làm nhiễu loạn xã hội thì bây giờ chịu tiếng, chịu thiệt thòi. Tại sao? Bộ LĐTBXH không cho thanh tra toàn diện đối tượng hưởng chế độ da cam xem ai trung thành, ai đúng, ai sai ? Bệnh tình của họ trong hồ sơ có đúng với thực tế con người họ không? mà chỉ thanh tra rà soát những trường hợp không đúng bệnh của con họ, để rồi tạo ra cơ hội “Đục nước béo cò” cho không ít những cán bộ làm công tác chính sách. Không ít các CCB, các NNCĐDC đã phải mua “giả dối” để làm hồ sơ với giá nhiều chục triệu đồng. Cái bất công nhất hiện nay là người tham gia ở chiến trường ít thời gian và thậm chí có người không biết đến chiến trường thì đang hưởng chế độ cao, thậm chí hưởng tới 81%, họ ngẩng cao đầu dương dương tự đắc, có người hưởng 2 chế độ mất trên 100% sức khỏe, có người ở thành phố sau khi chạy chọt da cam thì hồ sơ lĩnh tiền lại ở quê? thì không bị rà soát, thực chứng. Trong khi người chiến đấu nhiều năm ở chiến trường nhưng do mất giấy tờ hoặc chấp hành theo đúng hướng dẫn của ngành Y tế và của Sở LĐTBXH thì bị rà soát, thực chứng và bị “ngừng” hưởng chế độ là sao? Trong bài phát biểu tại Hội nghị tập huấn chính sách đối với Người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học do Sở LĐTBXH phối hợp với Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thái bình tổ chức mới đây, ông Vũ Văn Vệ, Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin huyện Tiền Hải thẳng thắn nêu: Việc triển khai thực hiện Kết luận Thanh tra số 44/KL-TTr của Thanh tra Bộ LĐTBXH của ngành LĐTBXH tỉnh Thái Bình có gì đó thật khó hiểu? về sự kín đáo trong việc rà soát, thực chứng nạn nhân. Hội NNCĐDC/dioxin không hề được biết số lượng và nguyên nhân, đối tượng bị cắt chế độ, chúng tôi bức xúc vô cùng, mọi chủ trương, chính sách tại sao không công khai minh bạch? Kết luận Thanh tra 44/KL-TTr của Thanh tra Bộ LĐTBXH chưa được các nạn nhân đồng tình là ở chỗ trong khi Nghị định 54 của Chính phủ đang có hiệu lực thi hành, đang thực hiện thông tư liên bộ thì lại thấy ban hành thông tư mới, làm như vậy có khác gì ngành bác Nghị định của Chính phủ, hơn nữa ngay từ ngày đầu cho đến nay các cấp, bộ, ngành vẫn chưa xác định được bộ tiêu chí chuẩn để xác định mức độ biểu hiện của chất độc da cam/dioxin và liệu còn thay đổi tiêu chí nữa hay không? và bao giờ? mới chấm dứt việc rà soát thực chứng. Việc giải quyết chính sách cho Người HĐKC bị nhiễm chất độc hóa học trong chiến tranh không do nạn nhân tự nghĩ ra mà trách nhiệm thuộc về Nhà nước. Việc làm dẫn đến hàng nghìn đối tượng hưởng sai, nay phải dừng hưởng chế độ trợ cấp là do ai? Tổ chức, cá nhân nào chịu trách nhiệm để đến nay, sau hơn 10 năm mới đẩy cái sai, cái thiệt thòi cho đối tượng là Người HĐKC bị nhiễm chất độc da cam phải gánh chịu hậu quả. Nhiều người có công nay trở thành kẻ dối trá, không dám ngẩng mặt ra đường, ra chợ, đến chỗ đông người, bị xung quanh xỉ nhục. Một vài triệu đồng dù có quý giá đến đâu cũng chưa đủ để mua thuốc dưỡng bệnh lúc tuổi già, đồng tiền không quan trọng bằng danh dự bị tổn thương, chúng tôi là người lính không hề sợ hy sinh, gian khổ, nay chịu nỗi đau mất danh dự. Ông Nguyễn Đức Thắng, Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin huyện Thái Thụy nêu vấn đề khá gay gắt: Việc rà soát, thực chứng của ngành LĐTBXH vừa qua đối với nạn nhân da cam là chưa khách quan, vì không có sự phối hợp của Hội NNCĐDC/dioxin, xúc phạm người có công? những người bị cắt chế độ rất đau. Tổ chức đảng nghĩ về họ ra sao, nhân dân nhìn họ thế nào? NNCĐDC là người vô tội, tội lỗi là do cơ chế chính sách bất cập, thiếu nhất quán, chính sách thay đổi nay đúng, mai sai, lỗi thuộc cơ quan tham mưu chính sách không chuẩn, không kịp thời. Một đối tượng hưởng chính sách phải làm hồ sơ, phải qua thẩm tra từ thôn, xã, huyện, chuyên ngành, xét duyệt, giám định y khoa y tế, Sở LĐTBXH ra quyết định thụ hưởng chế độ, nay cũng chính Sở LĐTBXH tiến hành rà soát, thực chứng và ra quyết định cắt trợ cấp, như vậy có phải là “vừa đá bóng vừa thổi còi” không? Đại tá Đặng Ngọc Phúc, Phó Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin huyện Đông Hưng nêu: Việc rà soát thực chứng NNCĐDC từ 2000 - 2009 là cần thiết, là đúng, nhưng cách làm chưa chuẩn, không khách quan, tại sao chỉ tập trung NNCĐDC, lên phổ biến rồi lặng lẽ ra quyết định cắt chế độ, không tổ chức giám định lại. Không lập biên bản từng người sau rà soát, thực chứng, rà soát thực chứng hồ sơ của từng người là khâu quan trọng để anh em bổ sung hồ sơ và cũng là phát hiện hồ sơ giả, khai giả, sao không làm triệt để, do vậy mới có tình trạng người có công thật bị cắt chế độ, người có hồ sơ giả không có công thì đang được hưởng chế độ. Bất công là ở chỗ đó, thiếu minh bạch, thiếu công khai là ở chỗ đó. Còn khi nói đến nỗi đau da cam, ông Nguyễn Văn Ngọ, Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin huyện Đông Hưng thì cho rằng đây là nỗi đau, nỗi xót xa của những người tham gia kháng chiến chống Mỹ ở chiến trường miền Nam còn được sống trở về. Khi hàng trăm NNCĐDC từng là hội viên Hội NNCĐDC/dioxin của huyện Đông Hưng nhận thông báo bị dừng cắt chế độ, ông Ngọ đã đi từng xã, đến từng hoàn cảnh để chia sẻ động viên các đồng đội với hai từ “Bình tĩnh” tin vào chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, tin vào cách làm rà soát, thực chứng để xử lý sai phạm, để thực hiện công bằng xã hội, để người có công thì được hưởng, người giả dối, man khai bị vạch trần. Trong nhật ký thăm đồng đội oan ức ông Ngọ ghi lại: Một người vợ có chồng là NNCĐDC bị đình chỉ, bị cắt trợ cấp Người HĐKC bị nhiễm chất độc hóa học đã chua chát “Chồng tôi không chết trong chiến tranh giải phóng miền Nam, nhưng nhục vì sự chê cười của bạn bè hàng xóm là lừa đảng, dối dân để hưởng chính sách người có công”. Một trường hợp khác thì nói: Là một đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận danh hiệu 50 năm tuổi Đảng, từng gần 10 năm chiến đấu ở chiến trường tỉnh Quảng trị, Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng những năm 1968 đến năm 1973, được các cơ quan ban, ngành hướng dẫn khai báo, lập hồ sơ hưởng chế độ trợ cấp người HĐKC bị nhiễm chất độc hóa học từ năm 2000, nay chỉ vì con không có bệnh tật, dị dạng, dị tật nằm trong quy định Thông tư 20/2016 nên bị đình chỉ và bị cắt trợ cấp? Trong đó có người nhập ngũ tháng 5/1975 lại đang được hưởng trợ cấp da cam là sao? rà soát thực chứng kiểu gì vậy? Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thái Bình, Anh hùng LLVTND Nguyễn Đức Hạnh đề cập: chỉ trong vòng ít năm cơ chế, chính sách với NNCĐDC được cơ quan tham mưu là Bộ Y tế và Bộ LĐTBXH thay đổi liên tục, nội dung sau đá nội dung trước, không nhất quán. Việc rà soát, thực chứng không bài bản, không công khai minh bạch, chưa loại ra được hết các hồ sơ giả, hồ sơ không đúng ra khỏi hệ thống Hội NNCĐDC/dioxin. Đó là thực tế hiện nay ở Thái Bình.

Những kiến nghị chính sách cho NNCĐDC.

Tiếng nói của người trong cuộc là những cán bộ có trách nhiệm của Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thái Bình, bảy tỏ bức xúc đang dồn nén mà rất dễ những bức xúc, dồn nén sẽ tạo ra sự mất ổn định trong thực hiện chính sách với Người HĐKC bị nhiễm chất độc hóa học ở tỉnh Thái Bình. Chính sách đối với người có công với cách mạng, trong đó có chính sách đối với Người bị nhiễm chất độc hóa học thể hiện tính ưu việt và đạo lý uống nước nhớ nguồn, là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước và cả hệ thống chính trị ở nước ta, việc triển khai thực hiện chậm, thực hiện không tốt, thực hiện sai sẽ dẫn đến hệ lụy làm mất lòng tin của nhân dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước, gây nhiễu loạn xã hội. Ngày 01/12/2020 Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Bình có Kết luận 03-KL/TU về việc rà soát đối tượng hưởng chính sách Người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học, phương án thực hiện trong thời gian tới. Kết luận 03 - KL/TU của Tỉnh ủy Thái Bình yêu cầu cả hệ thống chính trị phải vào cuộc giải quyết dứt điểm tồn tại, hạn chế trong thực hiện chính sách Người bị nhiễm chất độc hóa học trên địa bàn tỉnh, thực hiện nghiêm túc các kết luận thanh tra của Thanh tra Bộ LĐTBXH theo đúng quy định của pháp luật. Xác định rõ trách nhiệm, giải quyết dứt điểm các bất cập trong quá trình thực hiện chính sách trước hết thuộc về cấp ủy các cấp. Quá trình rà soát, thực chứng những người thuộc diện phải rà soát, hoàn thiện hồ sơ và người qua rà soát không đáp ứng đủ điều kiện, phải dừng hưởng chế độ chính sách theo quy định của pháp luật. Theo đó ngày 24/12/2020 UBND tỉnh Thái Bình có Kế hoạch số 133/KH-UBND đẩy nhanh tiến độ thực hiện các kết luận của Thanh tra Bộ LĐTBXH về rà soát, xử lý, giải quyết các trường hợp hưởng chính sách đối với Người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học. Kế hoạch của UBND tỉnh Thái Bình giao cho ngành chức năng tổ chức rà soát, thực chứng phúc quyết các trường hợp đang còn có ý kiến khiếu kiện trong thời gian vừa qua, bắt đầu từ ngày 12/01/2021 kết thúc ngày 29/01/2021. Có nhiều ý kiến cho rằng, nếu rà soát thực chứng phúc quyết các trường hợp đã được rà soát, thực chứng trước đó, thì mới chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề mà chưa thể phát hiện xử lý dứt điểm hồ sơ giả và những sai phạm trong giải quyết chính sách Người HĐKC bị nhiễm chất độc da cam của tỉnh Thái Bình. Cần thiết được Bộ LĐTBXH, nhà nước chỉ đạo Thái Bình làm điểm tiến hành Tổng rà soát, tổng thực chứng để bật ra những hồ sơ giả, ung nhọt trong thực hiện công tác chính sách của tỉnh Thái Bình và cũng làm cơ sở để Tổng rà soát, thực chứng Người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học trong cả nước. Thứ hai là thực hiện Quyết định số 3459/QĐ-BYT ngày 31/7/2017 và Kết luận số 44 của thanh tra Bộ LĐTBXH tại điểm 1.1 về công tác tiếp nhận, xét duyệt và xác nhận hồ sơ Người HĐKC bị nhiễm CĐHH điểm E có nêu “Nếu đối tượng thực tế có sinh con dị dạng, dị tật (đã chết) vì lý do khách quan không lưu trữ được hồ sơ y tế làm chứng cứ pháp lý, nhưng được chính quyền và nhân dân địa phương đồng tình ủng hộ, thì tiếp tục thực hiện chế độ kể từ ngày tạm đình chỉ. Thứ ba là cùng với việc chỉ đạo Tổng rà soát, thực chứng phát hiện xử lý và loại ra những trường hợp man khai hồ sơ để hưởng chế độ chính sách thì cũng rất cần thiết truy xét trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan đến các sai phạm để xảy ra tình trạng man khai hồ sơ, lộn xộn, trục lợi chính sách, đã và đang làm ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước giành cho người có công với cách mạng, người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm chất độc hóa học trong chiến tranh ở Việt Nam./.

Nguyễn Công Liêm