Thứ sáu, 12/06/2020 | 07:12

NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CẤP HỘI TỈNH PHÚ THỌ

Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Phú Thọ thành lập năm 2006. Không ngừng xây dựng tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động, Hội phối hợp với các đoàn thể, tập hợp các lực lượng xã hội làm tốt công tác chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân, góp phần vào việc thực hiện chính sách người có công, đảm bảo an sinh xã hội, phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh.

Những kết quả đạt được…
Sau 14 năm hoạt động, đến cuối năm 2019, toàn tỉnh đã có 13 hội cấp huyện và 269 hội, chi hội cấp xã trong tổng số 277 xã, phường, thị trấn với số hội viên 6.519 nạn nhân và người tự nguyện tham gia Hội.
Để hoàn chỉnh pháp nhân và tăng tính chủ động trong hoạt động, theo sự chỉ đạo của Trung ương Hội, Phú Thọ chuyển đổi mô hình tổ chức từ chi hội thành hội cơ sở. Cuối năm 2019, toàn tỉnh đã có 60 chi hội hoàn thành chuyển đổi tổ chức hội cơ sở. Trong đó, thị xã Phú Thọ, huyện Lâm Thao, huyện Cẩm Khê, huyện Hạ Hòa có 100% chi hội hoàn thành chuyển đổi. Đội ngũ cán bộ Hội chuyên trách cấp tỉnh và cấp huyện đến nay tương đối ổn định với 4 cán bộ Tỉnh hội, 40 cán bộ Huyện hội; phần lớn là cựu chiến binh, công chức, viên chức hưu trí là NNCĐDC. Cán bộ hội cấp cơ sở có 542 người, đều là NNCĐDC.

Phát huy chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, các cấp hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Phú Thọ đã đẩy mạnh tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước liên quan đến vấn đề khắc phục hậu quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam; chủ động tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo hoạt động Hội và công tác khắc phục hậu quả chiến tranh; chăm sóc, giúp đỡ NNCĐDC; xây dựng và phát triển tổ chức Hội, xây dựng quỹ vì nạn nhân, vận động các lực lượng xã hội “chung tay xoa dịu nỗi đau da cam”, giúp nạn nhân và gia đình họ có đời sống vật chất và tinh thần tương đương và cao hơn mức trung bình của cộng đồng dân cư địa phương. Hàng năm, Tỉnh hội chủ động phối hợp với Sở Lao động - TBXH, Tỉnh đoàn TN, Hội CCB tỉnh, Đảng ủy Khối cơ quan tỉnh, Đảng ủy Khối doanh nghiệp tỉnh ký kết và thực hiện các chương trình chăm sóc, giúp đỡ NNCĐDC; vận động các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân tham gia ủng hộ Quỹ Nạn nhânCĐDC/dioxin tỉnh, đảm bảo chân Quỹ luôn có số dư 1 tỷ đồng trở lên. Cùng với hội cấp huyện và cơ sở, Tỉnh hội tổ chức tặng quà nạn nhân vào dịp ngày 10/8, Tết nguyên đán, với tổng giá trị mỗi năm từ 3 đến 4 tỷ đồng.
Cùng với thăm hỏi, trợ cấp đột xuất khi nạn nhân ốm đau, hoạn nạn, các cấp Hội chú ý vận động nguồn lực từ cộng đồng để hỗ trợ làm nhà ở, tạo sinh kế cho nạn nhân. Trong 5 năm gần đây, đã có 157 hội viên được hỗ trợ sửa chữa và làm mới nhà ở; Hội cho nạn nhân vay không lãi suất gần 1,4 tỷ đồng làm vốn phát triển sản xuất; gần 3.600 lượt nạn nhân được khám và cấp thuốc; 117 nạn nhân được cấp xe lăn…
Những nỗ lực của Hội NNCĐDC/dioxin các cấp ở Phú Thọ đã đóng góp vào đảm bảo an sinh xã hội và thực hiện chính sách người có công ở tỉnh.
…và những vấn đề đặt ra
Bên cạnh những kết quả đạt được, về tổ chức và hoạt động của các cấp Hội NNCĐDC/dioxin ở Phú Thọ đang có một số vấn đề đặt ra.
Thứ nhất, Hội tỉnh và 5 hội cấp huyện (thành lập trước khi Chính phủ ban hành Nghị định 45/2010/NĐ-CP ngày 21/4/2010 quy định về tổ chức, hoạt động và quản lý hội) được xác định là hội đặc thù, ngân sách hỗ trợ kinh phí hoạt động hàng năm với mức: Cấp tỉnh được hỗ trợ tương đương 2 định biên, cấp huyện được hỗ trợ tương đương 1 định biên. Còn lại 8 hội huyện, thị xã thành lập sau khi có Nghị định 45 và hầu hết các hội, chi hội cơ sở không được hỗ trợ kinh phí hoạt động. Đây là một bất bình đẳng trong hệ thống tổ chức Hội NNCĐDC/dioxin ở tỉnh Phú Thọ. Cùng thực hiện nhiệm vụ, cùng trong một tổ chức Hội nhưng chỉ là ra đời trước hoặc sau năm 2010 - năm ban hành Nghị định 45- mà được công nhận là “hội đặc thù” và “hội không đặc thù”; một bên được hỗ trợ kinh phí hoạt động, một bên phải tự chủ tài chính để giúp đỡ nạn nhân(?).
Khắc phục bất hợp lý này, UBND tỉnh đã có công văn hướng dẫn UBND cấp huyện, cấp xã xem xét, bố trí hỗ trợ một phần kinh phí hoạt động từ nguồn ngân sách địa phương, bố trí nơi làm việc cho một số hội, tổ chức - trong đó có Hội NNCĐDC/dioxin; nhưng kết quả lại tùy thuộc “hảo tâm” của lãnh đạo cơ sở. Ngoài huyện Thanh Thủy có hỗ trợ kinh phí, dù ít ỏi, cho Huyện hội và các hội cơ sở, còn các địa phương khác thì nơi có nơi không. Huyện nông thôn mới Lâm Thao có 14 hội cơ sở với 542 hội viên, nhưng tất cả các hội xã không được hỗ trợ, mà chỉ được phép vận động kinh phí để hội hoạt động; chỉ có 5 xã, thị trấn bố trí nơi làm việc cho thường trực hội. Thị xã Phú Thọ cũng tương tự Lâm Thao. Huyện Hạ Hòa có 20 hội cơ sở với 462 hội viên nhưng chỉ có 7 hội xã được bố trí địa điểm thường trực, huyện hội và 11 hội cấp xã được hỗ trợ kinh phí, còn lại phải “tự chủ”, thậm chí ở 8 xã (Lang Sơn, Bằng Giã, Văn Lang, Minh Côi, Minh Hạc, Đại Phạm, Gia Điền, Ấm Hạ), chính quyền không cho phép hội vận động(?). Thử hỏi như vậy thì Hội lấy đâu ra nguồn lực để chăm sóc, giúp đỡ Nạn nhân? Không có chế độ thù lao cho cán bộ Hội chính là chưa ghi nhận sự nhiệt tình cống hiến của họ, liệu họ có còn động lực để “vác tù và hàng tổng”?
Thứ hai, theo Nghị quyết số 828/NQ-UBTVQH của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã, tỉnh Phú Thọ thực hiện sắp xếp 80 đơn vị hành chính cấp xã thuộc 10 đơn vị hành chính cấp huyện để thành lập 28 đơn vị hành chính cấp xã mới. Sau sắp xếp, tỉnh Phú Thọ có 13 đơn vị hành chính cấp huyện, 225 đơn vị hành chính cấp xã (giảm 52 đơn vị). Điều này cũng chi phối tổ chức Hội ở cơ sở, có nghĩa là giảm 52 đầu mối hội/chi hội cơ sở, thay đổi nhân sự trong tổ chức Hội. Bên cạnh một số nơi, với sự tham mưu phối hợp của huyện hội, việc kiện toàn, sắp xếp tổ chức hội đã hoàn thành và tạo được sự đồng thuận cao; nhưng một số nơi khác vẫn chưa thống nhất được tổ chức, bộ máy, từ chỗ 2 - 3 xã sáp nhập lại, một số cán bộ hội dôi dư, đang trong tình trạng băn khoăn “ai tiếp tục làm, ai sẽ nghỉ”, quy mô tổ chức lớn hơn, địa bàn hoạt động rộng hơn mà số cán bộ Hội ít hơn… Đó là ở cấp cơ sở, còn ở cấp huyện, hiện nay, 12 hội có tổ chức độc lập, riêng huyện Tân Sơn bố trí Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ đồng thời là Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin. Xét về hình thức là hai hội độc lập, nhưng thực chất hoạt động lại là một, đều hướng đến việc giúp đỡ các đối tượng yếu thế của xã hội, trong đó có NNCĐDC. Chưa thể đánh giá về hiệu quả hoạt động của mô hình tổ chức này, nhưng có tình trạng một số nội dung công tác Hội NNCĐDC/dioxin chưa triển khai kịp thời. Sự đan xen hoạt động của hai tổ chức còn thể hiện ở việc vận động nguồn lực trong xã hội; ngoài Hội NNCĐDC/dioxin, Hội Chữ thập đỏ các cấp cũng tổ chức vận động các chương trình như “làm nhà cho người nghèo và NNCĐDC”, “Tết vì người nghèo và NNCĐDC”, tạo nên sự chồng chéo và gây khó khăn cho Hội NNCĐDC/dioxin trong huy động nguồn lực và phong trào vận động chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân.
Thứ ba, về thực hiện chế độ chính sách với nạn nhân. Hiện nay tỉnh Phú Thọ có 6.624 người hoạt động kháng chiến và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH đang hưởng trợ cấp hàng tháng; trong đó 3.805 người hưởng theo chế độ người có công. Cuối năm 2019, Thanh tra Bộ Lao động-TBXH tiến hành kiểm tra, rà soát các hồ sơ xác lập theo Quyết định 26/2000 và Quyết định số 120/2004 của Thủ tướng Chính phủ, phát hiện 771 trường hợp có sai sót hoặc có nghi vấn; trong đó 415 trường hợp không đủ điều kiện hưởng trợ cấp, 1 trường hợp là cháu nội người HĐKC; 86 trường hợp con đẻ bị dị tật, dị dạng mức độ nhẹ, đang làm việc tại cơ quan, doanh nghiệp, có thu nhập ổn định, được tham gia BHXH mà vẫn hưởng trợ cấp NNCĐDC! Đối với các hồ sơ xác lập theo Nghị định 54/2006 của Chính phủ, qua kiểm tra 1936 hồ sơ, phát hiện 174 trường hợp không đủ điều kiện hưởng trợ cấp; trong đó có 173 trường hợp là con đẻ của người HĐKC tuy bị dị tật, khuyết tật nhưng mức độ nhẹ, còn khả năng lao động, đã lập gia đình và sinh con, có việc làm và thu nhập ổn định; 10 trường hợp kết quả giám định y khoa không đúng thực tế, có bệnh nhưng không nằm trong danh mục 17 loại bệnh liên quan đến CĐHH.
Thanh tra, kiểm tra là việc làm cần thiết để chế độ ưu đãi, hỗ trợ của nhà nước được thực hiện đúng. Tuy nhiên, theo phản ánh từ cơ sở, khi xem xét các trường hợp, cơ quan thanh tra nên tiếp xúc đối tượng để tìm hiểu, đánh giá chính xác tình trạng bệnh tật, sức khỏe; trực tiếp tuyên truyền, giải thích để người từng được hưởng chế độ nhận thức được vấn đề, không thắc mắc, so bì, hoài nghi chính sách. Qua thanh, kiểm tra, những phát hiện liên quan đến việc xác nhận hồ sơ, hoàn thiện thủ tục trợ cấp không đúng của chính quyền cơ sở, cơ quan chuyên môn… cũng cần được xử lý kịp thời, để đảm bảo công bằng xã hội, để chính sách của Nhà nước không bị trục lợi.
Tại Thông báo Kết luận số 292-TB/TW ngày 18/12/2009 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Hội NNCĐDC/dioxin được xác định “là một tổ chức xã hội đặc thù, thực hiện nhiệm vụ chính trị - xã hội được Đảng, Nhà nước giao”; là tổ chức được thành lập nhằm góp phần khắc phục hậu quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam! Đó là một vấn đề có ý nghĩa rất lớn về chính trị, văn hóa, kinh tế, xã hội và khoa học. Tên gọi của Hội cũng đã nói lên điều đó và là lời tố cáo cuộc chiến tranh hóa học do Mỹ gây ra để lại hậu quả thảm khốc nhất trong lịch sử loài người; cũng là tiếng nói thức tỉnh kêu gọi cộng đồng và bè bạn quốc tế cùng nhau khắc phục hậu quả, giúp đỡ NNCĐDC.
Hội NNCĐDC/dioxin các cấp được thành lập và hoạt động với nhiệm vụ cơ bản, xuyên suốt là: Vận động nguồn lực xã hội để chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân và đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC. Hoạt động của Hội vừa thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” đối với những người có công, vừa phát huy truyền thống “Thương người như thể thương thân” đối với nhân dân ở nơi bị phơi nhiễm CĐHH.
Mang tính chính trị và nhân văn sâu sắc, Hội NNCĐDC/dioxin vừa tích cực tham gia cùng với Đảng, Nhà nước giải quyết hậu quả chiến tranh, vừa thực hiện chính sách người có công, góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Do vậy, Hội cần được giúp đỡ và tạo điều kiện hoạt động, chí ít là hỗ trợ các chi phí hành chính tối thiểu và một phần thù lao cho những người “vác tù và hàng tổng” để họ không có cảm giác đơn độc, bị bỏ rơi trong công việc.
Nguyễn Sản