Thứ năm, 11/03/2021 | 14:08

ĐẤU TRANH ĐÒI CÔNG LÝ CHO NẠN NHÂN CHẤT ĐỘC DA CAM Ở VIỆT NAM - HÀNH TRÌNH GIAN KHỔ VÀ NIỀM TIN CHIẾN THẮNG

Trần Đình –Mạnh Dũng- Chu Út

Kỳ III - Vụ kiện các công ty hóa chất Mỹ của bà Trần Tố Nga – Niềm tin chiến thắng

Bà Trần Tố Nga, sinh năm 1942, tại tỉnh Sóc Trăng, năm 1954 bà theo gia đình tập kết ở miền Bắc. Năm 1965, sau khi tốt nghiệp đại học, Bà trở lại miền Nam làm phóng viên Thông tấn xã Giải phóng. Trong thời gian làm phóng viên ở mặt trận, Bà bị phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin do Quân đội Mỹ phun rải, từ đó sức khỏe của Bà bị giảm sút nghiêm trọng. Người con thứ nhất của Bà đã chết lúc 17 tháng tuổi, người con thứ hai bị bệnh huyết tán. Năm 1993, Bà sang Pháp sinh sống, trở thành công dân Pháp, nhưng vẫn mang quốc tịch Việt Nam. Tháng 5/2009, bà Trần Tố Nga đứng ra làm chứng tại Tòa án Lương tâm quốc tế vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam ở Paris. Được sự đồng hành giúp đỡ của luật sư William Bourdon, các cộng sự và nhà văn André Bouny - Chủ tịch Ủy ban quốc tế ủng hộ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, Bà quyết định đứng nguyên đơn để kiện các công ty sản xuất và cung cấp hóa chất cho Quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam và bắt đầu thực hiện các bước chuẩn bị khởi kiện, như: khám sức khỏe, dịch thuật tài liệu từ tiếng Pháp sang tiếng Anh và công chứng quốc tế, v.v. Vụ kiện của bà Trần Tố Nga là vụ kiện dân sự, Bà đứng đơn kiện với tư cách là công dân Pháp, dựa vào luật pháp của Pháp. Đây là lần đầu tiên, nguyên đơn của một nạn nhân chất độc da cam, đứng ra kiện các công ty sản xuất và cung cấp chất độc hóa học cho Quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam và được xét xử tại tòa - Cuộc chiến của một người phụ nữ Việt Nam nhỏ bé với những gã khổng lồ hóa chất của Mỹ. Vụ kiện phải đối mặt với vô vàn khó khăn, gian khổ do các tập đoàn hóa chất Mỹ không dễ dàng thừa nhận hậu quả gây ra sau gần 50 năm kể từ khi chiến tranh kết thúc; vấn đề tài chính để theo đuổi vụ kiện; và một thách thức không nhỏ là phải chứng minh mối liên hệ giữa các sản phẩm diệt cỏ mà Quân đội Mỹ đã sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam với các bệnh lý được phát hiện liên quan.

Tháng 5/2013, Tòa Đại hình ở Evry (Pháp) đã chấp thuận đơn của bà Trần Tố Nga kiện 26 công ty hóa chất Mỹ (sau đó có 12 công ty trong số này đã dần bị bán hoặc ngừng hoạt động); tháng 4/2014, Tòa mở phiên xét xử đầu tiên. Trong 6 năm (từ năm 2014 đến năm 2020), đã có 19 phiên tòa thủ tục. Bà Trần Tố Nga đối mặt với rất nhiều khó khăn, trở ngại do phía bị đơn gây ra, cũng như tuổi cao, sức yếu vì những căn bệnh hiểm nghèo, nhưng Bà không một phút nhụt chí, nản lòng, bà Nga tâm sự: “Nản sao được khi trước mắt tôi luôn hiện ra hình ảnh các nạn nhân chất độc da cam với ánh mắt hy vọng, trông đợi của họ”. Ngày 29/6/2020, Tòa Đại hình Evry ra thông báo về vụ kiện của bà Trần Tố Nga và yêu cầu kết thúc các phiên thủ tục vào ngày 28/9/2020 để ngày 12/10/2020 tiến hành phiên tranh tụng. Tuy nhiên, vì lý do đại dịch Covid-19, nên phiên tòa đã được chuyển sang ngày 25/01/2021. Theo đó, từ 09h00 đến 17h00, ngày 25/01/2021, Tòa Đại hình Evry đã tổ chức phiên tranh tụng giữa các luật sư đại diện cho bà Trần Tố Nga và các luật sư của 14 công ty hóa chất Mỹ đã sản xuất và cung cấp chất độc da cam/dioxin cho Quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam. Tại phiên tòa, có khoảng 20 luật sư của 14 công ty hóa chất, như: Dow Chemical, Bayer-Monsanto, Harcros Chemical, Uniroyal Chemical, Thompson Hayward Chemical,… có 4 giờ để tranh luận, bảo vệ quyền lợi các thân chủ giàu có của họ; còn 3 luật sư bảo vệ cho bà Trần Tố Nga, gồm: William Bourdon, Amélie Lefebvre và Bertrand Repolt chỉ có 1 giờ 30 phút (ba luật sư này đã tình nguyện giúp bà Nga theo đuổi vụ kiện từ sáu năm qua). Theo thông báo từ phía Tòa, ngày 10/5/2021, Tòa có kết quả trả lời các bên.

Phiên tranh tụng đầu tiên tại Tòa Đại hình thành phố Evry (Pháp)

Có thể nói, đây là một vụ kiện hy hữu trong lịch sử tư pháp của nước Pháp nói riêng và quốc tế nói chung. Bởi bên kiện là một cá nhân chống lại các tập đoàn đa quốc gia. Tòa án Evry tiến hành xét xử đơn kiện của bà Trần Tố Nga là việc làm đúng đắn, phù hợp với mong muốn của nạn nhân chất độc da cam và tất cả những người biết tôn trọng, bảo vệ công lý. Vì thế, đằng sau ủng hộ Bà là hàng trăm nghìn nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, hàng triệu nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giới. Đặc biệt, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam ủng hộ vụ kiện của Bà bằng nhiều hành động thiết thực, cụ thể. Ngay sau khi Bà đệ đơn kiện, ngày 13/6/2014, Hội đã ra tuyên bố ủng hộ vụ kiện, ngày 09/4/2015, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam đã gửi thư ngỏ đến Tòa Đại hình Evry đề nghị xét xử nghiêm minh đơn kiện của bà Trần Tố Nga. Hội cũng kêu gọi các tổ chức thành viên và toàn xã hội tích cực tổ chức các hoạt động ủng hộ bà Trần Tố Nga. Theo đó, các tổ chức thành viên của Hội đã phát động và xin trên 400.000 chữ ký ủng hộ vụ kiện, đồng thời quyên góp ủng hộ vụ kiện được hàng trăm triệu đồng.

Vụ kiện đã tạo được tiếng vang rộng lớn và được nhân dân thế giới quan tâm và ủng hộ. Tại Pháp, đã thành lập Ủy ban Ủng hộ vụ kiện và đã có nhiều hoạt động hỗ trợ. Trước phiên xét xử, gần 200 thị trưởng, nghị sĩ, nhân sĩ nổi tiếng của Pháp đã ký tên ủng hộ bà Trần Tố Nga. Ngày 12/12/2016, trong buổi tiếp bà Trần Tố Nga, Chủ tịch Hạ viện Luxembourg Mars Di Bartolomeo đã ca ngợi cuộc đấu tranh của bà Nga là “một cuộc chiến đấu chính nghĩa và dũng cảm”. Một luật sư Mỹ đã gửi 6.000 trang tài liệu liên quan đến vụ kiện để ủng hộ bà Nga. Truyền thông Pháp đánh giá phiên tranh tụng diễn ra hôm 25/01/2021 tại Tòa Đại hình thành phố Evry là “lịch sử”, nó thúc đẩy quốc tế công nhận về một “tội ác hủy hoại môi trường”. Nhiều tờ báo tại Đức đã nhắc lại thảm họa da cam ở Việt Nam gần 50 năm trước và đòi các công ty hóa chất Mỹ trong vụ kiện phải chịu trách nhiệm về hành động của mình. Cùng với đó, nhiều tờ báo lớn ở các nước, như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapo,… cũng đưa tin ủng hộ bà Trần Tố Nga trong vụ kiện này.

Thực tế đã cho thấy, cuộc đấu tranh đòi công lý của bà Trần Tố Nga không đơn độc. Đến nay đã có hàng trăm nghìn người từ nhiều quốc gia trên thế giới đồng hành, ủng hộ Bà bằng cả tinh thần và vật chất. Việc Tòa Đại hình xét xử vụ kiện của bà Trần Tố Nga đã là một thắng lợi; các công ty sản xuất, cung cấp hóa chất của Mỹ phải “chịu” ra tòa lại là một thắng lợi tiếp theo. Hơn lúc nào hết, mỗi chúng ta cần chung tay, góp sức cùng bà Trần Tố Nga đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân chất độc da cam ở Việt Nam – “Đường trần ngọn lửa không bao giờ tắt”.

(Kỳ IV - Tiếp tục đấu tranh bằng phương thức, hình thức và biện pháp phù hợp)

Phòng chống đại dịch Covid-19: Phòng là cơ bản - chiến lược lâu dài, chống là quan trọng, thường xuyên

Đại dịch Covid-19 với sự xuất hiện của các biến chủng mới có khả năng lây lan nhanh, nguy hiểm hơn và diễn biến phức tạp ở nhiều địa phương, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế - xã hội và đời sống của nhân dân. Dịch bệnh có thể còn kéo dài và đang đặt ra thách thức lớn cho chúng ta trong công tác phòng, chống dịch và những nỗ lực phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội. Phòng chống dịch bệnh Covid-19 được xem là cuộc chiến lâu dài, không thể khống chế tuyệt đối, vì vậy phải thích ứng và có cách làm phù hợp: phòng là cơ bản, chiến lược lâu dài - chống là quan trọng, thường xuyên.

Hội nghị Ban Thường vụ Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam lần thứ 5, khóa IV, nhiệm kỳ 2018 - 2023

Sáng 13/7, Ban Thường vụ Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam nhiệm kỳ 2018 – 2023 đã tổ chức Hội nghị lần thứ 5, khóa IV. Tham dự Hội nghị có Chủ tịch Nguyễn Văn Rinh, các đồng chí Phó Chủ tịch Hội; các ủy viên thường trực công tác tại Trung ương Hội và các tỉnh phía Bắc. Do tình hình dịch bệnh Covid- 19 diễn biến phức tạp nên các Ủy viên Thường vụ tại các tỉnh, thành phố từ Đà Nẵng trở vào tham dự Hội nghị theo hình thức trực tuyến.