Thứ năm, 18/06/2020 | 16:01

THẢM HỌA CHẤT ĐỘC HÓA HỌC TRONG CHIẾN TRANH Ở VIỆT NAM VÀ ĐẤU TRANH ĐÒI CÔNG LÝ CHO NẠN NHÂN CHẤT ĐỘC DA CAM - LƯƠNG TÂM VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA NHÂN LOẠI[1]

Trần Đình – Mạnh Dũng

Bài 3

CHUNG TAY XOA DỊU NỖI ĐAU DA CAM - KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU

Sự nỗ lực của Đảng và Nhà nước Việt Nam

Nhận thức rõ hậu quả nặng nề của chất độc da cam/dioxin do quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh đối với môi trường và sức khỏe con người, ngay sau khi chiến tranh kết thúc, trong điều kiện đất nước còn rất nhiều khó khăn, nhưng Đảng và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chủ trương, chính sách khắc phục hậu quả chất độc hóa học (CĐHH) và hỗ trợ, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam (NNCĐDC).

Ngày 15/10/1980, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) có Quyết định số 288-TTg Về thành lập Ủy ban Quốc gia điều tra hậu quả chiến tranh hóa học của Mỹ ở Việt Nam. Tiếp đó, ngày 5/7/2002, Bộ Chính trị có Thông báo số 69-TB/TW Về việc giải quyết hậu quả chất độc da cam/dioxin. Trong đó nêu rõ: giải quyết hậu quả CĐDC/dioxin là vấn đề lâu dài, nhưng cũng là vấn đề rất cấp bách hiện nay. Cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt và có những biện pháp mạnh mẽ để giải quyết có hiệu quả hơn; trước mắt, cần có chế độ, chính sách và đầu tư kinh phí phù hợp để hỗ trợ, chăm sóc, chữa trị cho các nạn nhân. Đồng thời, tăng cường vận động một số nước, tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ,… tham gia hỗ trợ, giúp đỡ NNCĐDC. Ngày 05/7/2004, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 120/2004/QĐ-TTg Về một số chế độ đối với người tham gia kháng chiến và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh Việt Nam.

Đặc biệt, ngày 10/1/2004, Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam (Vietnam Association for Victims of Agent Orange/dioxin - VAVA) được thành lập theo theo Quyết định số 84/2003/QĐ-BNV ngày 17/12/2003 của Bộ Nội vụ. Đây là một bước tiến quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với nhiệm vụ khắc phục hậu quả CĐHH do quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam. Hội NNCĐDC/dioxin có nhiệm vụ chủ yếu là: vận động các nguồn lực để chăm sóc, giúp đỡ và đấu tranh bảo vệ quyền lợi, đòi công lý cho NNCĐDC. Ngay sau khi thành lập, Hội đã lập Dự án “Giúp đỡ các NNCĐDC trong cuộc sống”; đồng thời “tổ chức thu thập hồ sơ chứng cứ tiến hành khiếu kiện dân sự các công ty Mỹ sản xuất CĐDC để quân đội Mỹ sử dụng trong chiến tranh”.

Ngày 14/5/2015, Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 43-CT/TW “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết hậu quả CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam”. Chỉ thị 43-CT/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác hỗ trợ, giúp đỡ nạn nhân và việc tổ chức xây dựng Hội NNCĐDC/dioxin các cấp. Sau khi có Chỉ thị số 43-CT/TW, công tác thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học và con đẻ của họ có sự chuyển biến tích cực; cấp ủy, chính quyền các cấp đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, chăm lo xây dựng, củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của Hội NNCĐDC/dioxin. Đến nay, Hội đã được tổ chức ở 63/63 tỉnh, thành phố; 615 huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; 6.539 xã, phường, thị trấn của cả nước với gần 400.000 hội viên; đã thành lập 26 trung tâm nuôi dưỡng, phục hồi chức năng và giải độc cho nạn nhân ở Trung ương và các địa phương. Hội NNCĐDC/dioxin các cấp ngày càng khẳng định vai trò, vị trí; thực sự là cầu nối từ các tổ chức, cá nhân các nhà hảo tâm, doanh nghiệp đến NNCĐDC, xứng đáng được Nhà nước và nhân dân giao phó trọng trách chăm lo, giúp đỡ và đại diện bảo vệ quyền lợi cho hơn 3 triệu NNCĐDC.

Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam của cộng đồng xã hội

Với quyết tâm chính trị cao của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, cùng sự hỗ trợ tích cực của các nước, các tổ chức quốc tế, chúng ta đã đẩy mạnh công tác khắc phục hậu quả CĐHH tồn lưu sau chiến tranh và hỗ trợ, giúp đỡ NNCĐC. Cùng với nguồn lực từ ngân sách nhà nước, Hội NNCĐDC/dioxin các cấp đã đẩy mạnh thực hiện chủ trương xã hội hóa từ các tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm trong và ngoài nước. Đặc biệt, phong trào “Hành động vì NNCĐDC ở Việt Nam do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động đã phát huy hiệu quả, được cộng đồng xã hội trong và ngoài nước đồng tình hưởng ứng. Từ năm 2004 đến 2019, các cấp hội đã vận động được hơn 2.045 tỷ đồng, trong đó các tổ chức, cá nhân trong nước ủng hộ hơn 1.925 tỷ đồng; các tổ chức, cá nhân nước ngoài ủng hộ hơn 120 tỷ đồng để chung tay xoa dịu nỗi đau da cam. Trong 5 năm (2013 – 2018), Hội NNCĐDC/dioxin các cấp đã vận động hỗ trợ xây được 1.972 nhà tình nghĩa, trợ cấp 3.958 suất học bổng, hỗ trợ vốn sinh kế, tìm việc làm, khám chữa bệnh, thăm, tặng quà vào các dịp lễ, tết,... cho hàng nghìn NNCĐDC.

Nhiều tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm đã đồng hành cùng Hội NNCĐDC/dioxin trong nhiều năm liền; có tổ chức, doanh nghiệp chi hàng chục tỷ đồng để hỗ trợ, giúp đỡ NNCĐDC. Tiêu biểu trong số này là: Bộ Quốc phòng, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Tập đoàn Viễn thông Quân đội (Viettel), Ngân hàng Thương Mại cổ phần Quân đội, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Công ty TNHH thép An Hưng Tường, ông Nguyễn Thiệu - Công ty Đông Nam Dược Nguyễn Thiệu, ông Nguyễn Như Ý - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Synot Asean, ông Lê Văn Kiểm - Chủ tịch HĐQT Công ty đầu tư và kinh doanh golf Long Thành, tổ chức Hoa Trắng - Cộng hòa Pháp, bà Maggie Brooks (Costa Rica), bà Masako Sakata (Nhật Bản), v.v.

Các gia đình NNCĐDC tỉnh Quảng Trị ký nhận bò giống sinh sản và vốn sản xuất

do Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam trao tặng (9/2019)

Nhiều Cựu chiến binh bị nhiễm chất độc da cam, nhưng bằng ý chí và nghị lực của mình đã không gục ngã trước thử thách khắc nghiệt của cuộc sống, vượt lên mọi khó khăn, vươn lên phát triển kinh tế, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình, trở thành tấm gương sáng về phát triển kinh tế, xây dựng gia đình hạnh phúc, ấm no, có cuộc sống khá giả; trong đó, nhiều người là chủ doanh nghiệp, làm giàu cho bản thân và giúp nhiều người khác có công ăn, việc làm, sống ổn định. Điển hình như ông Nguyễn Lưu Đoàn (thôn 3, xã Ea Đar, huyện Ea Kar, tỉnh Đắk Lăk), ông và người con thứ 2 bị nhiễm CĐDC. Không đầu hàng trước hoàn cảnh, vợ chồng ông quyết tâm xây dựng kinh tế, mỗi năm đem về lợi nhuận khoảng 500 triệu đồng. Ông Lưu Trí Hải, phường Lạc Viên, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng có 3 người con bị nhiễm CĐDC, mặc dù sức khỏe yếu nhưng ông đã mở xưởng cơ khí phát triển kinh tế. Ông Dương Cao Khoa, thôn 2, xã Quảng Thành, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh có 4 người con bị nhiễm CĐDC, nhưng vẫn vượt khó vươn lên trở thành tấm gương tiêu biểu trong phát triển kinh tế với thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm. Bà Trần Thị Kim Liên ở thị trấn Hai Riêng, huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên là thương binh và NNCĐDC. Được Hội NNCĐDC/dioxin hỗ trợ cho vay vốn 10 triệu đồng và 30 triệu đồng từ nguồn vốn vay dành cho phụ nữ, bà đã đầu tư vào chăn nuôi bò. Nhờ vậy, mà giờ đây gia đình bà đã thoát được nghèo, thu nhập từ chăn nuôi, mỗi năm được gần 80 triệu đồng. Ông Lê Ngọc Định, sinh năm 1952, xã Thanh Đình, thành phố Việt Trì, nhập ngũ năm 1970, là thương binh hạng 4/4 và NNCĐDC, có 1 người con là NNCĐDC. Bằng ý chí vươn lên, không khuất phục đói nghèo, ông quyết định đầu tư, học hỏi kinh nghiệm trồng các loại cây ăn quả, trở thành tấm gương điển hình về làm kinh tế giỏi, v.v.

Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực và chăm sóc, giúp đỡ NNCĐDC

Chiến tranh đã đi qua hơn 40 năm nhưng hậu quả chất độc hóa học để lại còn lâu dài và nặng nề. Đảng, Nhà nước, các tổ chức, đoàn thể và nhân dân ở trong và ngoài nước đã dành nhiều tình cảm, sự ủng hộ đối với NNCĐDC. Tuy nhiên, hiện nay NNCĐDC vẫn gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống. Vì vậy, cần đẩy mạnh tuyên truyền về hậu quả nặng nề của thảm họa CĐHH do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam; nỗi đau khổ, khó khăn, vất vả, cùng cực của NNCĐDC đang phải chịu đựng, họ rất cần sự chia sẻ, hỗ trợ, chung tay chăm sóc, giúp đỡ của cộng đồng. Tiếp tục đẩy mạnh Phong trào thi đua “Hành động vì NNCĐDC/dioxin” và tổ chức tốt các cuộc vận động giúp đỡ, chung tay xoa dịu nỗi đau da cam nhân dịp Ngày 10/8 (Ngày vì NNCĐDC ở Việt Nam), các ngày tết, ngày lễ, v.v. Qua đó, nâng cao nhận thức, ý thức, trách nhiệm của cộng đồng xã hội; khơi dậy tinh thần “tương thân, tương ái” đạo lý “uống nước, nhớ nguồn”, “thương người như thể thương thân” của người Việt Nam. Các cấp hội từ Trung ương đến địa phương phối hợp với các cơ quan thông tấn báo chí, tuyên truyền phản ánh về hoạt động của Hội; biểu dương những tấm lòng hảo tâm đồng hành với NNCĐDC; những tấm gương nạn nhân vượt khó vươn lên; những cán bộ Hội tâm huyết, v.v. Cùng với tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, cần phát huy các hình thức tuyên truyền bằng trưng bày hình ảnh, hiện vật, pa-no, khẩu hiệu, thư ngỏ, sách và các ấn phẩm khác.

Một nhiệm vụ hết sức quan trọng là cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương cần tiếp tục quán triệt, cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng được xác định trong Chỉ thị 43-CT/TW. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến chế độ, chính sách đối với NNCĐDC; sớm nghiên cứu, ban hành chế độ, chính sách đối với thế hệ thứ 3 của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm CĐHH theo Chỉ thị 14-CT/TW, ngày 19/7/2017 của Ban Bí thư về “Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng đối với công tác người có công với cách mạng”; từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần, tạo điều kiện cho NNCĐDC ổn định cuộc sống, hòa nhập với cộng đồng, “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Cấp ủy, chính quyền các cấp còn phải quan tâm chăm lo xây dựng tổ chức Hội NNCĐDC/dioxin vững mạnh, tạo điều kiện, bảo đảm cho Hội hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao. Mặt khác, các cấp hội cần nêu cao trách nhiệm, chủ động, tích cực đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; sáng tạo, linh hoạt trong công tác vận động nguồn lực của các tổ chức quốc tế, các nhà hảo tâm ở trong nước và ngoài nước. Cùng với đó, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài, các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học trong vận động, đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC Việt Nam./.

(Số tiếp theo: Đấu tranh đòi công lý cho nạn nhân chất độc da cam/dioxin – Trách nhiệm và lương tâm của nhân loại)



[1]- Xem bài 2 số tháng 9/2019