Thứ tư, 30/12/2020 | 14:16

BÀI DỰ THI: Da cam, nỗi đau sau thực chứng

Ngày 14/9/2020 Sở Lao động, thương binh và Xã hội tỉnh Thái Bình ra Thông báo số 134 về việc xử lý, giải quyết trường hợp Người hoạt động kháng chiến bổ sung hồ sơ con đẻ mắc dị dạng, dị tật bẩm sinh đã chết trong quá trình rà soát, thực chứng, thực hiện kết luận của Thanh tra Bộ LĐTB - XH. Thông báo này nêu rõ ngày 25/6/2020, Bộ LĐTB - XH có Công văn số 2319/ LĐTBXH - TTr kết luận ý kiến đề xuất của UBND tỉnh Thái Bình về việc bổ sung hồ sơ Người HĐKC bị nhiễm CĐHH sinh con dị dạng dị tật đã chết là không có căn cứ pháp lý để thực hiện. Thông báo được gửi đến trên 2000 Cựu chiến binh là nạn nhân đang được hưởng trợ cấp da cam. Chạm lòng tự trọng và quyền lợi, những ngày sau đó Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thái Bình và cơ quan chức năng liên tục nhận được đơn thư kiến nghị của cá nhân, đơn thư tập thể không đồng tình với thông báo này. Đã có lúc, hàng trăm CCB ở nhiều địa phương trong tỉnh liên kết kéo lên Trụ sở tiếp công dân của tỉnh, Sở LĐTBXH để khiếu kiện, Thái Bình đang tiềm ẩn nguy cơ điểm nóng về thực hiện chính sách với người có công.

Tỉnh Thái Bình có đông đối tượng hưởng chính sách người có công và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tỉnh Thái Bình nổi tiếng với khẩu hiệu “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người” là tỉnh huy động sức người bổ sung cho chiến trường miền Nam đánh Mỹ cao nhất miền Bắc. Trong gần 1/4 thế kỷ cùng nhân dân cả nước chiến đấu chống Mỹ xâm lược, Thái bình đã đóng góp trên 40 vạn lượt người cho lực lượng vũ trang và hàng chục vạn cán bộ cách mạng gồm nhiều thế hệ kế tiếp nhau tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu trên khắp chiến trường miền Nam. Đóng góp lớn về sức người cho cách mạng, Thái Bình cũng gánh chịu nặng nề hậu quả chiến tranh, trên 8 vạn người đã hy sinh và bị thương, trong đó chiến tranh chống Mỹ có khoảng 35.000 liệt sỹ, trên 32.000 thương binh, bệnh binh, gần 30.000 người bị nhiễm chất độc da cam. Một tỷ lệ rất cao so với dân số của một tỉnh nông nghiệp. Quá trình triển khai thực hiện chính sách đối với người HĐKC đã tham gia công tác, chiến đấu, phục vụ chiến đấu tại vùng Quân đội Mỹ sử dụng CĐHH trong chiến tranh ở Việt Nam của tỉnh Thái Bình có thể phân thành 4 giai đoạn khác nhau: Giai đoạn 1 (từ 2000 đến 2004), tỉnh Thái Bình triển khai thực hiện Quyết định số 26/2000/QĐ-TTg ngày 23/2/2000 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư Liên tịch số 17/2000/TTLT – BLĐTBXH-BTC ngày 5/7/2000. Thời điểm này, không quy định rõ danh mục bệnh tật, dị dạng dị tật, người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH được xác định là đối tượng bảo trợ xã hội, hưởng trợ cấp từ nguồn kinh phí đảm bảo xã hội thuộc ngân sách của tỉnh. Trong 4 năm, tỉnh Thái Bình giải quyết chính sách cho trên 7.000 trường hợp. Giai đoạn 2 (từ 2004 - 2006) là thời điểm Thái Bình thực hiện Quyết định 120/2004/QĐ/TTg, ngày 5/7/2004 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư Liên tịch số 14/2004/ TTLT - BLĐTBXH - BYT - BTC ngày 8/11/2004. Tại Thông tư số 14 đã ban hành 144 bệnh, tật, dị dạng, dị tật làm căn cứ xác định người HĐKC và con đẻ của họ bị mắc bệnh, tật, dị dạng, dị tật do nhiễm CĐHH và người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH vẫn được xác định là đối tượng xã hội, hưởng trợ cấp từ nguồn kinh phí bảo đảm xã hội thuộc ngân sách của tỉnh. Tỉnh Thái Bình có 5.162 hồ sơ đã được cấp có thẩm quyền xét duyệt trong thời gian thực hiện Quyết định 120/2004/QĐ - TTg nhưng chưa được giải quyết chính sách mà phải chuyển qua giải quyết vào thời điểm thực hiện Nghị định số 54/2006/ NĐ-CP ngày 26/5/2006. Giai đoạn 3 (từ 2006 - 2009), thực hiện Nghị định số 54/2006/NĐ-CP ngày 26/5/2006 và Thông tư số 07/2006/TT- BLĐTBXH, ngày 26/7/2006 Hướng dẫn về hồ sơ, lập hồ sơ thực hiện chế độ ưu đãi với người có công với cách mạng. Giai đoạn này, tỉnh Thái Bình giải quyết chính sách cho 11.681 trường hợp. Thực hiện Nghị định số 54/2006/NĐ-CP, UBND tỉnh Thái Bình đã chỉ đạo cho ngành Y tế ban hành Hướng dẫn số 06/HD-SYT hướng dẫn thực hiện chế độ trợ cấp hàng tháng đối với người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH quy định tại Nghị định số 54/2006/NĐ-CP. Theo đó hướng dẫn 125 danh mục dị dạng và dị tật của con đẻ người HĐKC (nằm trong số danh mục 144 danh mục dị dạng, dị tật của Thông tư 14), để áp dụng thực hiện. Tuy nhiên, đến ngày 20/02/2008, khi Bộ Y tế có Quyết định số 09/2008/QĐ-BYT ban hành danh mục bênh, tật, dị dạng, dị tật, có liên quan đến phơi nhiễm CĐHH - Đioxin, có hiệu lực thi hành từ ngày 14/3/2008, nhưng tỉnh Thái Bình lại vẫn áp dụng Hướng dẫn số 06/HD-SYT để giải quyết chính sách cho đến năm 2009. Nghị định số 54/2006/NĐ-CP được Thái Bình thực hiện đến năm 2012. Giai đoạn 4 (từ năm 2013 đến nay), Thái Bình thực hiện theo Nghị định số 31/2013/NĐ-CP của Chính phủ.

Có lẽ ở giai đoạn thứ 3 (2006 - 2009), khi Bộ Y tế đã có Quyết định số 09/2008/QĐ-BYT ban hành danh mục bênh, tật, dị dạng, dị tật, có liên quan đến phơi nhiễm CĐHH - Đioxin, có hiệu lực thi hành từ ngày 14/3/2008, nhưng tỉnh Thái Bình vẫn cứ áp dụng Hướng dẫn số 06/HD-SYT để giải quyết chính sách cho đến năm 2009 và việc giải quyết cho 11.681 trường hợp đã để xảy ra nhiều sai sót, thật giả lẫn lộn, có không ít người làm ăn công tác từ tỉnh ngoài cũng về quê để làm chế độ Da cam, có nhiều trường hợp đi bộ đội, nhưng không vào chiến trường miền Nam hoặc có trường hợp đi bộ đội tháng 02/1975 cho đến tháng 11/1975 mới vào miền Nam cũng làm được chế độ hưởng trợ cấp Da cam, thời điểm này như “Nước tràn bờ”, đi đến các xã, phường trong tỉnh đều nghe được câu “Da cam thì ít, da quýt thì nhiều ”, đơn thư của các Cựu chiến binh được gửi tới Bộ LĐTBXH và các ngành, các cấp phản ánh những bất cập, tiêu cực trong giải quyết chế độ người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH trong chiến tranh. Năm 2014, Thanh tra Bộ LĐTBXH đã tiến hành thanh tra việc thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng tại tỉnh Thái Bình. Thanh tra Bộ LĐTBXH đã kiến nghị tỉnh Thái Bình rà soát đối tượng hưởng chính sách người HĐKC và con đẻ của họ bị nhiễm CĐHH trên địa bàn tỉnh Thái Bình từ năm 2000- 2009.

Rà soát thực chứng phát hiện tiêu cực và nảy sinh tiêu cực

Thực hiện Kết luận 44/KL-TTr và Kết luận 482/KL-TTr của Thanh tra Bộ LĐTBXH, ngày 28/02/2018, UBND tỉnh Thái Bình ban hành Quyết định số 627/QĐ-UBND thành lập tổ công tác chỉ đạo và giải quyết các nội dung tại Kết luận thanh tra của Bộ LĐTBXH. Tổ rà soát thực chứng gồm thành viên Sở LĐTBXH, Sở Y tế, Công an tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Hội Cựu chiến binh tỉnh … Không có sự tham gia của Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh. Ông Lê Tiến Thấn cán bộ Văn phòng Hội Cựu chiến binh tỉnh Thái Bình là thành viên đoàn rà soát, thực chứng cho biết: “Tôi chỉ là thành viên tham gia đoàn cho đủ thành phần thôi, còn rà soát hồ sơ thì do Sở LĐTBXH họ làm, thực chứng bệnh tật thì do ngành Y tế, chúng tôi biết rà soát và thực chứng cái gì? Hết buổi thì ký biên bản là xong”. Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thái Bình, Anh hùng LLVTND Nguyễn Đức Hạnh bức xúc “Rà soát, thực chứng hàng chục ngàn hồ sơ NNCĐDC mà Hội NNCĐDC/dioxin nằm ngoài cuộc”, không được biết, không được tham gia và không biết ngành LĐTBXH đã xử lý và cắt trợ cấp của bao nhiêu người, chỉ đến khi nước tràn ly, nhiều đơn thư khiếu kiện lãnh đạo Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh mới nhận được chỉ đạo của Tỉnh ủy và UBND tỉnh phối hợp giải quyết…Theo số liệu chúng tôi có được đến nay, rà soát thực chứng 19.093 hồ sơ người HĐKC bị nhiễm CĐHH lập từ năm 2000 - 2009, qua rà soát đã dừng trợ cấp 354 trường hợp không bổ sung được giấy tờ hợp pháp chứng minh đã qua chiến trường. Đến nay, có 213 trường hợp đã chết, còn 119 trường hợp bị đình chỉ thực hiện chính sách từ ngày 01/8/2018. Về rà soát, thực chứng 6.589 trường hợp con đẻ của người HĐKC trước đó bị dị dạng, dị tật có tới 965 người không đủ điều kiện và 978 người đã chết có 1.815 trường hợp không kê khai bổ sung hồ sơ chứng minh có con bị dị dạng, dị tật, để tiếp tục hưởng chế độ và như vậy hậu quả của đợt thứ 3 “nước tràn bờ ”đã có rất nhiều người lành trở thành dị dạng, dị tật, nhiều người đã biến con đẻ của mình từ lành lặn thành người dị dạng, dị tật. Nhưng vấn đề đặt ra là ai? và ai đã hoàn thiện hồ sơ, ai đã tiếp tay cho những gian dối, ai đã ký chứng thực vào các bộ hồ sơ gian dối cho người HĐKC để rồi hơn mười năm sau việc “Hồi tố ” chính sách mới thấy hồ sơ thật và giả lẫn lộn để hưởng chế độ, gây thiệt hại ngân sách nhà nước, gây bất bình trong một bộ phận nhân dân? Sự thật là ngay trong khi đang thực hiện rà soát, thực chứng hồ sơ người HĐKC bị nhiễm chất độc da cam, thì đã có ít nhất 2 cán bộ làm công tác Thương binh xã hội ở xã Đông Cường và xã Hồng Việt, huyện Đông Hưng cùng 2 cán bộ công tác tại Phòng Người có công Sở LĐTBXH tỉnh Thái Bình tiếp tục làm liều, tiếp tay cho gian dối bị cơ quan chức năng bắt quả tang bị khởi tố. Thứ hai, việc rà soát, thực chứng mới chỉ kết luận được 354 trường hợp không bổ sung được giấy tờ hợp pháp chứng minh đã qua chiến trường là con số nhỏ so với thực tế ở các địa phương của tỉnh Thái Bình. Đơn thư của các CCB gửi cơ quan chức năng đều bày tỏ bức xúc và cho rằng việc rà soát, thực chứng chưa thực sự chính xác, thiếu minh bạch, thiếu công khai, còn bỏ sót và quyết định chưa chính xác nhiều trường hợp. Người HĐKC thật, có công thật thời gian trong chiến trường 4 năm, 5 năm, có người 10 năm trong chiến trường, nhiều người 40 năm, 45 năm, 50 năm thậm chí 55 năm tuổi Đảng thì nay sau rà soát, thực chứng trở thành người “lừa dân, dối Đảng” để hưởng trợ cấp. Xin đơn cử một vài bức xúc của CCB Tạ Văn Hinh, 77 tuổi ở thôn Cốc, xã Phú Châu, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, nhập ngũ năm 1965, chiến sỹ Tiểu đoàn Đặc Công 406, Quân khu 5, nhiều năm chiến đấu ở chiến trường các tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, ông nổi tiếng vì đã bắt sống tên đồn trưởng lính Nam Hàn tại thị xã Kon Tum mà nhiều đồng đội nể phục…CCB Tạ Văn Hinh được Bệnh viện 103 xác nhận: Suy nhược thần kinh, suy nhược cơ thể do ảnh hưởng của chất độc da cam/dioxin trong chiến tranh. Tháng 02/2009, CCB Tạ Văn Hinh được Nhà nước cho hưởng chế độ trợ cấp người hoạt động kháng chiến và con đẻ của họ bị nhiếm chất độc hóa học. Hồ sơ do cơ quan chức năng hoàn thiện có đủ con dấu, chữ ký của cơ quan có thẩm quyền. Nay CCB Tạ Văn Hinh nhận được thông báo dừng hưởng trợ cấp da cam/dioxin, trong khi vết thương phần đùi chưa giám định, tai bị điếc, vợ bị chết từ năm 2019, con gái bị di chứng từ bố đi lấy chồng sinh con bị dị dạng, dị tật bẩm sinh…Tuổi thanh xuân của tôi ở chiến trường, tôi không sợ chết, không sợ pháo bầy, bom chụp và đạn bắn thẳng của quân thù. Đừng chụp cho tôi “lừa dân, dối đảng”; tôi không van xin Nhà nước, tôi chỉ muốn sự công bằng cho người có công. Còn CCB, Nguyễn Nguyên Hồng ở thôn 4, xã Vũ Thắng, huyện Kiến Xương, 74 tuổi, từng là Đại đội trưởng Đại đội 5, Tiểu đoàn 118, Trung đoàn 230, Sư đoàn 367, từng lập nhiều chiến công trong chiến đấu ở chiến trường miền Nam, viết đơn gửi Bộ trưởng Bộ LĐTBXH cùng cơ quan chức năng với day dứt “Xin đừng để chúng tôi, người có công đã là NNCĐDC lại trở thành nạn nhân của những cán bộ lợi dụng chính sách để trục lợi”. Tôi có gần 10 năm ở chiến trường nay bị nhận thông báo cắt trợ cấp chế độ da cam, còn nhiều chiến sỹ của tôi nhập ngũ tháng 2/1975 vào chiến trường tham gia chiến dịch “thần tốc táo bạo ”giờ gặp lại anh em phấn khởi vì vẫn an toàn, còn tôi thủ trưởng cũ thành người gian dối. Tôi đau và xấu hổ vô cùng. Đơn của một CCB dấu tên ở xã Đông Vinh, huyện Đông Hưng, phản ánh ở xã Đông Vinh có ông Phạm Đức V…đi bộ đội ngày 24/8/1967 đơn vị Đại đội 1, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 702, Sư đoàn 350, đi B tháng 2/1968, trên đường hành quân đi B do bom đạn ác liệt, không chịu đựng được gian khổ nên đã đảo ngũ tháng 5/1968, thế mà ông Phạm Đức V… đang hưởng chế độ da cam ,mỗi tháng 2.891.000 đồng, hồ sơ của ông V… khai theo đơn vị ngoài Bắc. Tại xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, có 4 cán bộ nữ tham gia đoàn cán bộ tiền trạm vào Tây Nguyên năm 1975, khi đó Tây Nguyên đã giải phóng, nay cũng nghiễm nhiên hướng chế độ da cam? Tại xã Đông Quan, huyện Đông Hưng, ông Vũ Huy Đoan, Bí thư Đảng ủy xã khẳng định: ông Bùi Văn Ơn có thời gian 5 năm chiến đấu, phục vụ chiến đấu trong vùng Quân đội Mỹ sử dụng CĐHH. Minh chứng không thể phủ nhận, đó là bản thân ông Ơn bị mắc ung thư gan đã qua đời, cả 4 người con của ông sinh ra đều bị dị dạng, dị tật bẩm sinh. Dù Sở LĐTBXH có dừng thực hiện chế độ ưu đãi đối với 2 cháu Bùi Văn Vang và Bùi Thị Nguyệt, thì cấp ủy, chính quyền và nhân dân xã Đông Quan luôn ghi nhận gia đình ông Bùi Văn Ơn là gia đình có công với nước (Tạp chí Da cam Việt Nam). Đó là những bức xúc phản ánh cái chưa được, thiếu công khai, minh bạch, sót lỏi trong rà soát, thực chứng người HĐKC bị nhiễm CĐHH trong chiến tranh ở Thái Bình cần phải được đánh giá đúng và xử lý kịp thời .

Một số kiến nghị, đề xuất để Thái Bình không trở thành điểm nóng thực hiện chính sách Người có công với nước .

Có thể xem Hướng dẫn số 06/HD-SYT Thái Bình, ngày 8/3/2007 hướng dẫn danh mục bệnh tật gồm 125 nhóm bệnh được biên tập từ Thông tư số 14/2004 Liên bộ LĐTBXH-BYT-BTC ngày 8/11/2004 gồm 137 nhóm bệnh là có căn cứ pháp lý. Thứ hai, Hướng dẫn số 06/HD-YT Thái Bình có căn cứ từ biên bản 1064 ngày 28/11/2006 và hướng dẫn của Hội Đồng giám định Y khoa Trung ương ngày 26/12/2006. Tiếp tục duy trì thực hiện rà soát, thực chứng toàn diện hồ sơ người HĐKC và phải làm rõ nguyên nhân đúng sai từ đâu, ai chịu trách nhiệm. Có hay không việc trục lợi chính sách. Điều quan trọng là Bộ LĐTBXH cần có nghiên cứu, đề xuất chính sách phù hợp, công bằng với những người chiến đấu và phục vụ chiến đấu trong vùng Mỹ rải chất độc hóa học. Chế độ đãi ngộ phụ thuộc vào thời gian có mặt ở chiến trường (căn cứ vào huân, huy chương giải phóng) kể cả những người là thương, bệnh binh. Các chế độ kèm theo cũng được ưu tiên như quy định của Pháp lệnh Người có công. Những người có hoàn cảnh đặc biệt có con bị tàn tật thì có chế độ riêng cho con của họ. Bộ LĐTBXH cần có chỉ đạo tổng rà soát tất cả hồ sơ với sự tham gia giám sát của các cơ quan Quân đội, Công an, Thanh Tra, Kiểm sát …Thực hiện theo đúng tinh thần Thông tư số 20/2016/TTLT ngày 30/6/2016 của Liên bộ YT - LĐTBXH. Thành lập Hội Đồng giám định riêng, giám định lại toàn bộ sức khỏe, bệnh tật của người đang hưởng chế độ da cam theo đúng thông tư 20. Phương án này dù có mất nhiều công sức, thời gian nhưng đảm bảo được sự công bằng xã hội, chắc chắn sẽ giảm chi ngân sách cho nhà nước rất lớn. Tập trung bóc tách làm kỹ những hồ sơ người HĐKC nhập ngũ từ tháng 2/1975 nhưng vào chiến trường sau ngày 30/4/1975. Xem xét hồ sơ người HĐKC có thời gian hoạt động trong vùng Mỹ rải CĐHH ở chiến trường miền Nam từ ngày 31/12/1973 về trước mà sinh con bị chết nên vận dụng để tiếp tục thụ hưởng chế độ trợ cấp. Cựu chiến binh, người HĐKC bị nhiễm CĐHH trong chiến tranh là tài sản quý của Quốc gia vì họ là những người không sợ hy sinh, gian khổ, cống hiến tuổi thanh xuân, sẵn sàng xả thân vì đất nước, trung thành với Đảng với Tổ quốc và nhân dân, có lòng tự trọng rất cao. Do vậy, việc thanh tra, rà soát, thực chứng, phát hiện những sai phạm và xử lý kiên quyết, kịp thời, khách quan, công khai minh bạch trong thực hiện chế độ chính sách cũng là giữ ổn định tình hình an ninh trật tự xã hội./.

Nguyễn Công Liêm

Xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị và phát triển là một nhiệm vụ chính trị hàng đầu, thường xuyên

Thăm và làm việc tại huyện biên giới Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo các định hướng phát triển lớn của địa phương trong thời gian tới. Thủ tướng nhấn mạnh, cần quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, xác định nhiệm vụ xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị và phát triển là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu, thường xuyên, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc.