Thứ bảy, 06/06/2020 | 08:27

Cải tạo, nâng cấp nghĩa trang liệt sĩ - Dân bức xúc vì cách làm chưa đúng

Với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tri ân, tôn vinh các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì tổ quốc, UBND huyện Thanh Liêm (Hà Nam) đã quyết định đầu tư Dự án cải tạo, nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ xã Liêm Thuận. Đây là chủ trương đúng nhưng cách làm của xã Liêm Thuận (chủ đầu tư) chưa đúng, biểu hiện thiếu dân chủ, gây bức xúc dư luận và các gia đình liệt sĩ.

Chủ trương đúng

Nghĩa trang liệt sĩ xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm (Hà Nam) là nơi an nghỉ vĩnh hằng của 64 liệt sĩ, là người của xã Liêm Thuận đã chiến đấu hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ tổ quốc. Đây là công trình thể hiện tấm lòng, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của nhân dân xã Liêm Thuận, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng vẻ vang của quê hương, đất nước cho thế hệ trẻ Liêm Thuận hôm nay và mai sau.

Hàng chục ngôi mộ đã xây xong phần thô sẽ phải khoan phá để xây lại bằng gạch chỉ đỏ.

Bà Lại Thị Lan, Bí thư Đảng ủy xã Liêm Thuận cho biết: công trình Nghĩa trang liệt sĩ của xã đã xây dựng từ nhiều năm trước, nhiều ngôi mộ do gia đình thân nhân liệt sĩ tự xây, nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí. Do thời gian xây dựng đã lâu nên nhiều ngôi mộ đã bị hư hỏng, sụt lún, khuôn viên nghĩa trang bị xuống cấp. Sau khi kiểm tra thực tế, đầu năm 2019, Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND xã đã thống nhất lập kế hoạch đề nghị UBND huyện và cơ quan chức năng cấp kinh phí cho xã Liêm Thuận cải tạo, nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ của xã. Chủ trương này được cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể trong xã đồng thuận cao.

Ông Hoàng Văn Đào, Chủ tịch UBND xã Liêm Thuận cho biết, tháng 10/2019, UBND huyện Thanh Liêm đã phê duyệt Dự án cải tạo, nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ xã Liêm Thuận với tổng vốn đầu tư là 1.039.986.000 đồng, trong đó phần xây lắp là 877.221.000 đồng, các hạng mục sửa chữa, tôn tạo gồm: Đài tưởng niệm; mộ liệt sĩ; nền khu mộ liệt sĩ, nền đường, tượng đài, tường bao công trình, rãnh thoát nước, cổng nghĩa trang. Dự án do UBND xã làm chủ đầu tư, đơn vị thi công là Công ty TNHH Thương mại và xây dựng Đức Tiến. Theo ông Đào, về phần mộ, chỉ sửa chữa, nâng cấp phần trên mộ không tác động đến phần âm. Theo thiết kế, vật liệu xây dựng phần mộ là gạch ép không nung. Ngày 19/4/2020, UBND xã Liêm Thuận chính thức làm lễ khởi công Dự án. Cũng theo Bà Lại Thị Lan: đây là công trình chào mừng Đại hội Đảng bộ xã và kỷ niệm 73 năm ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7. Phải khẳng định, chủ trương cải tạo, nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ xã Liêm Thuận là đúng. Thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với các liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân xã Liêm Thuận, đặc biệt là thân nhân của 64 liệt sĩ an nghỉ tại nghĩa trang. Tiếc rằng, trong quá trình triển khai thực hiện dự án, cách làm của UBND xã Liêm Thuận chưa đúng, có phần thiếu dân chủ; dân không biết, không được bàn, không kiểm tra. Đơn vị thi công làm cẩu thả, chất lượng kém. Vì vậy đã gây bức xúc trong dư luận và thân nhân các liệt sĩ.

Hàng chục cối hương chất đống trong nhà quản trang.

Cách làm chưa đúng

Mở đầu câu chuyện với phóng viên Tạp chí Da cam Việt Nam, ông Nguyễn Trần Tuấn, CCB, thôn Lau Chảy là thân nhân liệt sĩ, người đầu tiên phát hiện thợ xây khoan phá các ngôi mộ trong nghĩa trang. Ông Tuấn bức xúc nói: nếu nhà báo về sớm mấy ngày sẽ thấy, cả khu nghĩa trang như một bãi chiến trường. Tất cả 63 ngôi mộ bị san phẳng hết phần mộ, máy súc múc đất, đá, san gạt bia mộ dồn ra bờ tường, cối hương bị thu gom chất đống trong nhà quản trang. Hàng chục ngôi mộ bị phá tan hoang, không một manh chiếu, tấm bạt che đậy, ngày đêm nằm phơi mình dưới mưa nắng, ai nhìn cũng không cầm được nước mắt. Nhiều ngày nay, các thân nhân liệt sĩ nháo nhào vừa gào khóc vừa lần tìm phần mộ của gia đình để thắp nén nhang cho người thân mà không biết phần mộ ở đâu. Một số người quá bức xúc đã phóng xe vào Trụ sở UBND xã tìm gặp lãnh đạo để hỏi nguyên cớ vì sao cho người phá nghĩa trang liệt sĩ mà không thông báo cho gia đình thân nhân liệt sĩ biết và yêu cầu xã phải dừng ngay việc khoan phá mộ liệt sĩ.

Bà Nguyễn Thị Hà, thôn Gừa Sông, con gái liệt sĩ Nguyễn Sỹ Quế, vừa gạt nước mắt vừa nói, mấy hôm trước vợ chồng, con cháu bà sắm lễ đến nghĩa trang thắp hương cho bố, vừa đến cổng nghĩa trang bà nhìn thấy cảnh tượng tan hoang. Mấy ông thợ khoan hì hục đâm chọc mũi khoan xuống mộ, khói bụi mù mịt, bà Hà choáng váng, khóc không thành lời. Cầm bó hương trên tay mà không biết phần mộ của bố ở chỗ nào để thắp nén nhang. Bà Hà bức xúc nói: bố bà hy sinh ở chiến trường nước bạn Lào. Sau nhiều năm đi tìm, đầu năm 1998, gia đình mới tìm thấy mộ và đưa bố về với quê hương để con cháu hương khói. Dù còn khó khăn nhưng gia đình cùng chung tay, người viên gạch, người bao xi xây cho bố ngôi "nhà mới" khang trang, đúng với ước nguyện của mẹ. Nay nhìn cảnh mộ bố bị khoan đục phá tanh bành mà không được thắp nén nhang cho bố, thử hỏi có người con nào cầm lòng được. Bà Hà cho rằng, việc cải tạo, nâng cấp nghĩa trang, sửa chữa phần mộ liệt sĩ là đúng. Là rất cần thiết, các gia đình thân nhân liệt sĩ rất đồng lòng và sẵn sàng đóng góp vật chất, tiền của cùng chính quyền để tu sửa phần mộ và nghĩa trang khang trang, đẹp hơn trước. Tu sửa, nâng cấp phần mộ của người đã khuất là việc làm mang ý nghĩa tâm linh, trọng đại của gia đình và cả dòng họ. Nhưng chính quyền xã đã vô tâm với các liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ. Triển khai dự án mà không thông báo cho thân nhân liệt sĩ biết trước để họ thắp nén nhang cho người thân của mình.

Anh Hoàng Đức Hạnh, thôn Chẩy, con trai liệt sĩ Hoàng Văn Thái cho biết: cách làm của chính quyền xã có phần thiếu dân chủ. Đúng ra, xã phải tổ chức họp, gặp gỡ với thân nhân liệt sĩ để thông báo công khai Dự án cho mọi người được biết, được bàn, được kiểm tra giám sát khi xây dựng, sửa chữa, đặc biệt là phần mộ của mình. Theo anh Hạnh, các gia đình thân nhân liệt sĩ chỉ bức xúc ba vấn đề chính: một là: UBND xã triển khai Dự án không thông báo cho thân nhân liệt sĩ biết trước khi triển khai dự án. Như vậy là thiếu dân chủ. Hai là: không đồng ý xây mộ bằng gạch bi mà phải xây bằng gạch chỉ đỏ. Ba là: thân nhân liệt sĩ phải được kiểm tra, giám sát thi công phần mộ của mình; những phần mộ đã phá dỡ nhưng chưa xây phải được che đậy cẩn thận. Đó là những kiến nghị chính đáng của các thân nhân liệt sĩ đang an nghỉ tại Nghĩa trang xã Liêm Thuận, huyện Thanh Liêm, Hà Nam.

Thân nhân liệt sĩ tìm kiếm phần mộ của người thân

Chính quyền nghiêm túc khắc phục

Trao đổi với phóng viên về những bức xúc của thân nhân liệt sĩ, ông Hoàng Văn Đào, Chủ tịch xã Liêm Thuận cho biết, sau khi nhận được phản ánh, kiến nghị của một số thân nhân gia đình liệt sĩ, Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND xã đã tổ chức gặp gỡ, đối thoại với một số thân nhân liệt sĩ. Cuộc đối thoại có sự tham dự và trực tiếp chỉ đạo của đồng chí Đinh Thế Cường, Thường vụ Huyện ủy, Phó Chủ tịch HĐND huyện. Thường vụ Đảng ủy, UBND xã đã nghiêm túc lắng nghe, tiếp thu ý kiến, kiến nghị của đại diện thân nhân liệt sĩ và đã kịp thời khắc phục những sai sót trong quá trình triển khai Dự án. Chủ tịch UBND xã Hoàng Văn Đào giải trình, trước khi khởi công xây dựng Dự án, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 nên xã không tổ chức triệu tập được các gia đình thân nhân liệt sĩ để thông báo về chủ trương, mục đích, thời gian thi công dự án. Tuy nhiên, ngày 19/5 khởi công thì ngày 17/5, tức là trước lễ khởi công... hai ngày, xã đã ban hành thông báo gửi các Trưởng thôn và cho phát trên loa truyền thanh xã về nội dung Dự án để các gia đình thân nhân liệt sĩ đều biết. UBND xã ghi nhận, thời gian như vậy là quá ngắn các gia đình không thể nắm bắt được thông tin. Đây là thiếu sót của UBND xã. Đại diện UBND xã đã đến trực tiếp một số gia đình thân nhân liệt sĩ để xin lỗi. Về phần xây mộ bằng gạch ép không nung là đúng thiết kế, song các gia đình thân nhân liệt sĩ yêu cầu xây mộ bằng gạch chỉ đỏ, UBND xã đã xin ý kiến và được đồng chí Đinh Thế Cường đồng ý. Và thực hiện theo phương thức xã hội hóa. Vì UBND xã không thể thay đổi dự toán Dự án. Các gia đình có nhu cầu xây gạch chỉ đỏ phải có đơn. Đại diện các gia đình liệt sĩ đã đồng thuận cao với phương án của UBND xã. Cùng với đó, UBND xã yêu cầu thân nhân liệt sĩ hợp tác cùng Ban giám sát cộng đồng của xã, giám sát đơn vị thi công đến từng phần mộ của từng gia đình, như vậy vừa đảm bảo được nguyện vọng của gia đình vừa đảm bảo chất lượng công trình. Tại cuộc đối thoại, thay mặt Đảng ủy, UBND xã, Ông Hoàng Văn Đào đã xin lỗi thân nhân các liệt sĩ đang an nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ xã Liêm Thuận về những sai sót trong quá trình cải tạo, nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ quê nhà và hứa sẻ khắc phục ngay những thiếu sót mà thân nhân liệt sĩ phản ánh.

Khoan,phá mộ để át bằng gạch đỏ

Chúng tôi rất đồng cảm với suy nghĩ của anh Nguyễn Văn Khánh, Chánh Văn phòng Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Thanh Liêm, khi phóng viên trao đổi về Dự án cải tạo, nâng cấp Nghĩa trang liệt sĩ xã Liêm Thuận. Anh nói: vì nghĩa cử cao đẹp với các liệt sĩ, mình đã hứa điều gì thì nên làm đúng như thế. Phải thành tâm. Các liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì tổ quốc, vì nhân dân, thì những con người bất tử ấy đâu cần phải mâm cao cỗ đầy mà chỉ cần cái tâm trong sáng của người còn sống, cần sự ân nghĩa, trung thực của chúng ta hôm nay và mai sau.

Chúng tôi tin rằng, lời hứa của cấp ủy, chính quyền xã Liêm Thuận với các liệt sĩ, những người con thân yêu của quê hương Liêm Thuận sẽ sớm trở thành hiện thực - một nghĩa trang khang trang, đẹp sẽ hiện hữu trên quê hương Liêm Thuận vào dịp kỷ niệm 73 năm ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7/2020.

Hồng Bài