Thứ năm, 15/08/2019 | 11:10

Một số vấn đề về mô hình hòa nhập cộng đồng, dạy nghề, tạo việc làm cho nạn nhân CĐDC

Chất độc da cam/dioxin là chất độc hại mà hiện nay vẫn chưa có cách nào để loại bỏ trên người bị nhiễm. Khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, đồng thời là lương tâm và đạo lý, truyền thống của dân tộc.

Hiện nay, ở Việt Nam có một số mô hình hoà nhập cộng đồng và cơ sở đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho nạn nhân CĐDC đang hoạt động và đạt hiệu quả tích cực:

Học nghề may tại Trung tâm Bảo trợ xã hội TWH

Một là, Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin và trẻ em bất hạnh, chăm sóc, nuôi dưỡng, đào tạo nghề, phục hồi chức năng cho trẻ bị ảnh hưởng CĐDC và trẻ em bất hạnh với hình thức bán trú, trực thuộc Hội Nạn nhân CĐDC/dioxin thành phố Đà Nẵng, Trung tâm giúp Thành hội tiếp nhận và sử dụng có hiệu quả các chương trình, dự án hợp tác của các tổ chức quốc tế, các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài triển khai hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng, đào tạo nghề, dạy học cho 150 trẻ, hầu hết là trẻ bị khuyết tật, thiểu năng trí tuệ, không thể đến học tại các trường bình thường khác.
Hai là, Trung tâm Hỗ trợ nạn nhân bị nhiễm chất độc da cam/dioxin, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng và dạy nghề, xét nghiệm, hỗ trợ điều trị y tế cho nạn nhân và khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh.
Ba là, Trung tâm chăm sóc nuôi dưỡng và điều trị nạn nhân chất độc da cam là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Lao động-TBXH các tỉnh, thành phố; tổ chức và hoạt động theo quy chế hoạt động do Giám đốc Sở phê duyệt. Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của Trung tâm là: thứ nhất, tổ chức tiếp nhận, nuôi dưỡng thường xuyên, chăm sóc giáo dục, dạy chữ, dạy nghề, điều trị, phục hồi chức năng có thời hạn, tạo điều kiện hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thứ hai, tổ chức thường xuyên và liên tục các đợt tẩy độc cho nạn nhân CĐDC trên địa bàn. Thứ ba, kết hợp với tẩy độc, tổ chức phục hồi chức năng, hướng nghiệp dạy nghề (cho người có điều kiện và khả năng lao động), hoạt động văn hóa, thể dục thể thao nâng cao sức khỏe và ổn định tinh thần cho nạn nhân theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thứ tư, tư vấn và tập huấn cho gia đình nạn nhân phương pháp chăm sóc, trợ giúp, hỗ trợ. Thứ năm, tiếp nhận những người không phải là nạn nhân nhưng có nhu cầu tẩy độc, tự nguyện đóng một phần kinh phí. Thứ sáu, tiếp nhận từ thiện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước.
Bốn là, Trung tâm phục hồi chức năng và dạy nghề cho nạn nhân CĐDC là nơi tập hợp, đoàn kết, hỗ trợ vật chất, tinh thần cho các nạn nhân CĐDC và trẻ em bất hạnh vươn lên hoà nhập cộng đồng. Tính chất hoạt động của Trung tâm này gần như Trung tâm Bảo trợ nạn nhân CĐDC và trẻ em bất hạnh (đã nêu ở trên).
Năm là, Trung tâm Bảo trợ xã hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng, gieo hy vọng, tiếp thêm nghị lực, cổ vũ khát vọng sống, vươn lên hòa nhập cộng đồng của các nạn nhân CĐDC. Nhiệm vụ của Trung tâm là bảo trợ xã hội, chăm lo sức khỏe, đời sống, góp phần xoa dịu phần nào nỗi đau, chia sẻ những thiệt thòi, mất mát của các nạn nhân; tiếp nhận, nuôi dưỡng, giáo dục, phục hồi chức năng dạy nghề cho nạn nhân theo hình thức bán trú. Qua những hoạt động của Trung tâm này, nạn nhân CĐDC biết được kỹ năng sinh hoạt hằng ngày, xưng hô lễ phép, luyện tập, học hành, đặc biệt nhiều nạn nhân thực hiện được một số thao tác để sản xuất hương, hát múa, tập thể dục nhịp điệu, phục hồi chức năng sinh hoạt.
Sáu là, Trung tâm chăm sóc và tạo việc làm cho nạn nhân da cam được thành lập với sự hỗ trợ của cơ sở kinh doanh. Đây là mô hình thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, góp phần xã hội hóa chủ trương quan tâm chia sẻ với nạn nhân CĐDC, giúp họ vươn lên trong cuộc sống, hòa nhập cộng đồng. Ở Thái Bình, Trung tâm phối hợp với Huyện hội Vũ Thư và Huyện hội Kiến Xương, Ban bảo trợ nạn nhân da cam/dioxin nặng của tỉnh tiến hành xác minh, thẩm định sức khỏe và hoàn cảnh cụ thể của từng con em nạn nhân. Trung tâm do cơ sở kinh doanh tư nhân chuyên sản xuất bánh mỳ và nước uống tinh khiết ở Thái Bình hỗ trợ, bảo trợ cho 52 nạn nhân CĐDC là con cháu của các cựu chiến binh trên địa bàn; thực hiện dạy nghề cho 20 nạn nhân và tạo thêm việc làm cho 30 thương bệnh binh tại cơ sở kinh doanh.
Bảy là, Dự án chăm sóc sức khỏe phục hồi chức năng đối với nạn nhân chất độc da cam/dioxin giai đoạn 2018 - 2021 của Bộ Y tế được ban hành theo Quyết định số 5305/QĐ-BYT và Quyết định điều chỉnh, bổ sung số 4762/QĐ-BYT, chủ yếu từ nguồn ngân sách nhà nước, thực hiện tại 11 tỉnh, thành phố, gồm: Lào Cai, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Nam, Bình Định, Đồng Tháp, Bến Tre, Hà Tĩnh. Bộ Y tế giao cho Cục Quản lý khám chữa bệnh phối hợp với các đơn vị có liên quan để triển khai dự án. Mục tiêu Dự án là cải thiện sức khỏe, chất lượng cuộc sống, giúp nạn nhân CĐDC và người khuyết tật từng bước hòa nhập cộng đồng thông qua các biện pháp phát hiện sớm, can thiệp sớm các vấn đề sức khỏe và khuyết tật, nâng cao năng lực và phát triển mạng lưới chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng cho nạn nhân và người khuyết tật tại cơ sở y tế và cộng đồng.
Như vậy, việc hình thành và hoạt động của các trung tâm, cơ sở hoà nhập cộng đồng và đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho nạn nhân CĐDC ở Việt Nam trên thực tế là khá phong phú. Có trung tâm là cơ quan, tổ chức mang tính nhà nước; có trung tâm của doanh nghiệp, cá nhân. Tuy nhiên, các trung tâm, cơ sở này còn thiếu sự thống nhất, mang tính phân tán; chức năng, nhiệm vụ chưa rành mạch, rõ ràng, còn theo từng địa phương và chồng lấn về nội dung hoạt động; một trung tâm ôm đồm nhiều việc, thiếu tính chuyên sâu; chưa có kế hoạch mang tính bền vững trong thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân. Hiệu quả hoạt động còn hạn chế, còn mang tính hình thức, phong trào.
Các trung tâm, cơ sở hoà nhập cộng đồng và đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho nạn nhân CĐDC hiện nay ở Việt Nam cần được tổng kết, rút kinh nghiệm, xác định lại mô hình và chức năng, nhiệm vụ cụ thể cho rõ ràng, phù hợp. Điều đó không những trực tiếp giúp cho nạn nhân tự tin, hoà nhập cộng đồng được tốt hơn, mà quan trọng là chúng ta có thêm những cơ sở dữ liệu cần thiết, phục vụ thiết thực cho đối thoại nhân đạo với Hoa Kỳ về vấn đề nạn nhân CĐDC.
PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng