Thứ ba, 23/03/2021 | 14:43

BÀI DỰ THI: Ngôi nhà “màu cam” ấm áp

Họ là những người nghèo nhất trong những người nghèo, người đau khổ nhất trong những người đau khổ - Họ chính là những nạn nhân chất độc da cam (NNCĐDC). Nhiều năm qua, các cấp Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Quảng Nam đã cùng đồng hành, san sẻ yêu thương với những nạn nhân của cuộc chiến tranh, tổ chức Hội chính là ngôi nhà “màu cam” ấm áp.

Kỳ 1

Nghĩa tình

Tỉnh Quảng Nam hiện có 35.000 người bị phơi nhiễm chất độc hóa học, hàng ngàn nạn nhân đã chết và hàng ngàn người khác đang mang những căn bệnh hiểm nghèo. Các cấp ủy Đảng, chính quyền ở địa phương quan tâm, sâu sát, lãnh đạo, chỉ đạo, cùng các ban, ngành, mặt trận, đoàn thể, cơ quan, đơn vị, trường học trên địa bàn tỉnh phối hợp chung tay cùng với tổ chức từ thiện, nhân đạo kêu gọi doanh nghiệp, các nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh bằng nghĩa cử, đạo lý, trách nhiệm cùng đóng góp và ủng hộ, giúp đỡ NNCĐDC, những mảnh đời còn khó khăn, bất hạnh, góp phần giải quyết an sinh xã hội của địa phương. Làm tốt công tác tuyên truyền Chỉ thị 43 của Ban Bí thư, Thông tri 06 của Tỉnh ủy Quảng Nam về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam”. Hội tiếp tục đề xuất, vận động các tổ chức, cá nhân có tấm lòng nhân ái “Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam” bằng việc làm cụ thể ủng hộ, giúp đỡ nạn nhân vơi đi những nỗi đau thương, để có điều kiện vươn lên hòa nhập cộng đồng. Toàn hội viên tiếp tục khắc phục hậu quả chất độc hóa học do chiến tranh gây ra là nhiệm vụ “vừa lâu dài, vừa quan trọng, vừa cấp bách”.

Thời gian qua, các cấp Hội huy động được trên 60 tỷ đồng để chăm sóc giúp đỡ nạn nhân, trong đó trọng tâm là chi xây dựng các Trung tâm Nuôi dưỡng bán trú, phục hồi chức năng, dạy nghề cho nạn nhân, xây dựng nhà ở, giúp đỡ học bổng, tìm việc làm, hỗ trợ vốn sản xuất, thăm viếng hội viên vào những dịp lễ, tết… Hội NNCĐDC/dioxin và Hội CCB các cấp thường xuyên vận động cán bộ, hội viên tích cực tham gia và thực hiện tốt các phong trào, cuộc vận động ở địa phương. Hiện nay toàn tỉnh có gần 5.000 hội viên Hội NNCĐDC/dioxin là cựu chiến binh (CCB). Đề nghị chính quyền và các ngành chức năng xem xét, giải quyết chế độ chính sách cho gần 5 ngàn người hoạt động kháng chiến bị nhiễm CĐDC/dioxin và các đối tượng thuộc thế hệ thứ 2, thứ 3, trong đó đối tượng là CCB và con cháu của họ.

Phối hợp cùng Hội CCB các cấp đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho cán bộ, hội viên được vay vốn ủy thác qua Ngân hàng Chính sách xã hội và các nguồn khác với lãi suất thấp để giải quyết việc làm, làm mới và sửa chữa nhà. Ngoài ra vận động các tổ chức, cá nhân hỗ trợ, tạo sinh kế cho hơn 2.900 hội viên làm kinh tế, ổn định cuộc sống; tặng 333 sổ tiết kiệm với hơn 1,5 tỷ đồng; hỗ trợ hơn 1.300 hội viên khám, chữa bệnh; đỡ đầu con, em là học sinh là con của NNCĐDC và tặng 12.787 suất quà giá trị hơn 4,8 tỷ đồng, nhân các dịp lễ, tết. Bên cạnh đó, Hội các cấp đã vận động được hơn 142 nghìn chữ ký ủng hộ vụ kiện đòi công lý cho NNCĐDC của bà Trần Tố Nga, người Pháp, gốc Việt và hơn 25,4 nghìn chữ ký vận động xóa bỏ vũ khí hạt nhân.

Chương trình đồng hành cùng nỗi đau da cam

Tổ chức nhiều chương trình “Đồng hành cùng nỗi đau da cam”, từ nguồn quỹ vận động được, Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh đã tổ chức dạy nghề cho những nạn nhân có khả năng vận động, trao phương tiện sinh kế, hỗ trợ sửa chữa và xây nhà ở cho các gia đình nạn nhân. Xây dựng Trung tâm Bảo trợ NNCĐDC và trẻ em bất hạnh của tỉnh đã được đưa vào hoạt động hơn 7 năm nay, nơi này nuôi dưỡng, dạy nghề và điều trị phục hồi chức năng cho 45 em.

Ngôi nhà yêu thương

Trung tâm Nuôi dưỡng, chăm sóc cho NNCĐDC và trẻ em khuyết tật nhằm giúp cho các cháu được phục hồi chức năng, nâng cao chất lượng cuộc sống, có điều kiện vươn lên hòa nhập cộng đồng, tạo cho các cháu có môi trường và điều kiện sống trong cuộc sống, giảm bớt sự bất hạnh. Đối với gia đình nạn nhân đỡ đi gánh nặng chăm sóc, có nhiều thời gian giành cho lao động và làm việc để cải thiện đời sống gia đình, từng bước vượt qua khó khăn, góp phần xóa đói giảm nghèo trên địa bàn của tỉnh. Trung tâm Giáo dục cộng đồng, phục hồi chức năng cho trẻ là NNCĐDC nay là “Trung tâm Bảo trợ NNCĐDC/dioxin và trẻ em khuyết tật tỉnh Quảng Nam”, được xây dựng khang trang nằm trên diện tích 4.669m2, gồm khối nhà hành chính, khối nhà lớp học, khối nhà phục hồi chức năng, khối nhà ăn và các hạng mục phụ trợ.

Từ một vùng cát trắng, trời nắng thì nắng chói chang, bụi bay mù mịt, vì vậy tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp là việc làm trước tiên và thành công của Ban Giám đốc Trung tâm. Bước đầu chưa phân loại được bệnh tật, tình hình sức khỏe của từng cháu, nên công tác quản lý gặp rất nhiều khó khăn, kinh nghiệm chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng “đặc biệt” này vẫn còn hạn hẹp. Việc chăm sóc, dạy dỗ các cháu rất nhiều bỡ ngỡ, bởi 45 em là 45 hoàn cảnh, căn bệnh khác nhau, nhưng chủ yếu là bệnh về thần kinh, nhất là lúc các em động kinh, co giật, la hét, đập phá, chui dưới bàn của lớp học, không tự chủ được hành vi của mình.

Việc dạy chữ cũng gặp không ít khó khăn, chủ yếu tập trung một lớp để các cháu làm quen, tập luyện cho các cháu, ngồi đúng vị trí. Nhiều lúc tên của mình các cháu còn không nhớ, huống hồ gì sách, vở, cô thầy, bạn bè. Bệnh tật bu bám các em, vì vậy, nhiều bạn thời gian đau, nằm viện còn nhiều hơn ở Trung tâm. Bây giờ các em đã có nề nếp học tập, nhiều trẻ biết đọc, biết viết…Nhiều trẻ đã cải thiện được sức khỏe do Trung tâm được trang bị đầu tư trang thiết bị từ nguồn vận động của các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước, được tập luyện đều đặn tập luyện cho các em khuyết tật, sức khỏe các cháu có những chuyển biến tích cực. Khi các đoàn tới thăm Trung tâm, nhìn những đôi chân co rút, đi lại khó khăn chạy ra đón khách, bàn tay vẫy vẫy, ú ớ nói không tròn vành, rõ chữ, nhưng đều vui mừng hớn hở đón chào khách, mới thấy công sức, tình thương của các thầy cô, nhân viên Trung tâm. Các con rất muốn hằng ngày được đến Trung tâm, vừa được học nghề, được vui chơi, chăm sóc, được giãi bày tâm sự với những bạn bè cùng cảnh ngộ. Nơi đây thật sự là ngôi nhà chung ấm áp !

Một NNCĐDC ở HIệp Đức, Quảng Nam đã 45 tuổi mà như 1 đứa bé

Ông Võ Văn Ái - Phó Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh kiêm Phó Giám đốc Trung tâm Bảo trợ NNCĐDC/dioxin và trẻ em khuyết tật Quảng Nam chia sẻ niềm vui “Trung tâm còn tổ chức cho các em học nghề làm hương, có sản phẩm bán ra thị trường, trồng rau sạch đưa vào bữa ăn cho các cháu và gây quỹ cho Trung tâm, bình quân mỗi tháng thu nhập khoảng 1,5 triệu đồng từ làm hương và vườn rau. Việc dạy nghề làm hương hoàn toàn không nhằm mục đích là kiếm đủ tiền để nuôi chính bản thân các em, hay thu về lợi nhuận để nuôi Trung tâm mà quan trọng là giúp các em có một việc làm, hoạt động lao động để rèn luyện sức khỏe, hòa nhập với cộng đồng. Sản phẩm các cháu làm ra đẹp, thơm, không chất bảo quản, không độc, được làm từ quế lá, quế vỏ, mùn cưa tự nhiên. Rất nhiều người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm hương của Trung tâm, góp phần thiết thực chia sẻ với NNCĐDC và trẻ em khuyết tật…”.

Kỳ 2

Vươn lên

Nhiều gương cá nhân tiêu biểu nỗ lực vươn lên hòa nhập, giúp đỡ cộng đồng, cũng như phát triển kinh tế như thương binh Võ Văn Châu (SN 1937, trú thành phố Tam Kỳ) nỗ lực vượt lên khó khăn, khi 2 người con của ông bị ảnh hưởng bởi CĐDC, nhưng vẫn cải tạo vườn tạp, vay vốn sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, hàng chục năm liền được các cấp Hội CCB biểu dương, khen thưởng. Còn ở huyện Hiệp Đức có anh Đặng Đình Tam, chỉ cao khoảng 0,6m, ngồi trên xe lăn nhưng đã nỗ lực gây dựng cơ nghiệp đến nay cùng gia đình có khối tài sản khá lớn, lương y Phan Mai Huy, là nạn nhân thế hệ thứ 2, con của cha, mẹ tham gia hoạt động kháng chiến, cơ thể bị què quặt, nhưng đã vượt qua nghịch cảnh trở thành lương y chữa bệnh cứu người.

Ở Đại Lộc, có NNCĐDC Trương Thị Thương, sinh năm 1989 chỉ cao 0,7m và không thể tự đi lại, nhưng với nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ của gia đình, xã hội em đã là sinh viên Khoa Công nghệ thông tin (Đại học Sư phạm Đà Nẵng). Em Nguyễn Thị Thúy Phượng, sinh năm 1983 ở Hội An, là NNCĐDC thế hệ thứ 2 đã vượt qua tất cả những rào cản, mặc cảm, vượt lên chính mình để trở thành sinh viên đỗ vào 2 trường đại học. Do di chứng CĐDC từ người cha để lại nên khi sinh ra, anh Nguyễn Ngọc Phương, ở Quế Sơn đã bị tàn tật, dáng người nhỏ bé, chỉ cao gần 1 mét. Nhưng bằng ý chí, nghị lực vượt qua khó khăn của bản thân, anh Phương đã học nghề sửa chữa xe máy để phụ giúp gia đình trang trải cuộc sống, truyền nghề cho trẻ em bất hạnh. Tiệm sửa chữa điện tử của anh Lê Xuân Thủy ở thành phố Tam Kỳ được nhiều người biết đến bởi tay nghề và nghị lực vượt khó của anh, bởi anh bị liệt 2 chân từ nhỏ, nhưng anh vẫn ham học. Sau khi tốt nghiệp Trung cấp nghề, anh lập nghiệp để giúp đỡ gia đình bằng cách mở tiệm sửa chữa điện tử. Còn anh Hoàng Thanh Thu, sau khi được nhận chăm sóc tại Trung tâm và được dạy nghề làm hương, đến nay đã thành thạo công việc, hiện anh đã đầu tư máy móc, nguyên liệu về nhà tự sản xuất hương cung cấp ra thị trường…

Người CCB Nguyễn Thanh Bình ở huyện Tiên Phước, 2 người con của ông đều bị nhiễm CĐDC, nhưng CCB này đã tình nguyện hiến hơn 100m2 đất, cây nguyên liệu để mở tuyến đường; gia đình rất khó khăn, hai vợ chồng tuổi đã cao, lại mang trong mình vết thương chiến tranh, thường xuyên bị nhức buốt và lúc trái gió, trở trời. Đứa con trai đã 40 tuổi bị nhiễm CĐDC nên phải chạy chữa thuốc thang thường xuyên. Do một lúc không thể bỏ ra số tiền lớn làm khuyến học nên ông nghĩ cách mua heo đất về nuôi, lấy tiền khen thưởng cho học sinh khá giỏi. Mỗi ngày ông Bình đều bỏ vào heo đất, cuối năm, toàn bộ số tiền thu được, ông dành cho việc khen thưởng cho các em học sinh khá, giỏi có hoàn cảnh khó khăn, giúp các em tiếp tục đến trường.

Còn nhiều gian nan

Trung tâm Bảo trợ NNCĐDC/dioxin và trẻ em khuyết tật tỉnh Quảng Nam

Mặc dù đã nhận được sự quan tâm hỗ trợ của cả cộng đồng, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chế độ, chính sách quan tâm tới đời sống vật chất và tinh thần của những NNCĐDC nhưng cuộc sống, sức khỏe và tinh thần của họ vẫn rất cần sự sẻ chia của cộng đồng để họ được sống khỏe, nỗ lực vươn lên hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống.

Quảng Nam là địa phương chịu nhiều hậu quả nặng nề do chiến tranh để lại, trên địa bàn tỉnh hiện có gần 35.000 người bị phơi nhiễm chất độc hóa học, trong đó có khoảng 15.000 người tham gia kháng chiến và con đẻ của họ bị ảnh hưởng. Nhưng hiện chỉ có hơn 5.000 người qua giám định được công nhận là NNCĐDC, được hưởng chế độ trợ cấp hàng tháng của Nhà nước. Phần lớn những người bị phơi nhiễm chất độc hóa học đều có biểu hiện của bệnh thần kinh ngoại biên cấp tính hoặc bán cấp tính, tức là có sự teo lệch giữa các chi trên cơ thể. Trước năm 2013, việc giám định được thực hiện theo phương pháp, các bác sĩ sẽ trực tiếp khám và dựa vào kết quả này Hội đồng Giám định y khoa của tỉnh sẽ công nhận NNCĐDC. Như vậy, số còn lại là rất nhiều, điều này xuất phát từ phương pháp giám định đối với bệnh thần kinh ngoại biên cấp tính hoặc bán cấp tính nằm trong danh mục 17 bệnh tật liên quan đến phơi nhiễm với chất độc hóa học theo quy định hiện nay. Việc giám định những người bị phơi nhiễm cần ưu tiên trước cho những người từng tham gia kháng chiến, có công với nước, đã già yếu bệnh tật, vì vậy rất cần các bộ, ngành Trung ương có những giải pháp tháo gỡ bất cập ở trên, để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho các nạn nhân bị ảnh hưởng bởi CĐDC. Ông Nguyễn Anh Cả, Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Quảng Nam cho biết: “Đa phần những người bị phơi nhiễm chất độc hóa học hiện nay đi giám định đều có biểu hiện của bệnh thần kinh ngoại biên cấp tính hoặc bán cấp tính. Nhưng kết quả từ việc giám định qua máy MRI không xác định được nguyên nhân sâu xa của bệnh, mà cho rằng những người có biểu hiện bị bệnh thần kinh ngoại biên cấp tính hoặc bán cấp tính là do tuổi già gây nên. Mặt khác, việc không thống nhất phương pháp giám định ngay từ đầu dẫn tới nhiều người tham gia kháng chiến cùng thời điểm, cùng sống trong vùng bị phun rải chất độc hóa học, nếu được giám định trước năm 2014 thì được công nhận là NNCĐDC; số người còn lại tuổi càng cao, bệnh tật nặng hơn, nhưng nay mới đi giám định thì không được công nhận, gây bất bình trong xã hội”.

Một NNCĐDC bên vườn rau của Trung tâm

Chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam đã gây ra thảm họa cho dân tộc Việt Nam trong đó có các CCB, cựu thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến... và đặc biệt hơn thế hệ thứ 2, thứ 3… bị dị dạng, dị tật; trong số đó, nhiều người sống đời sống thực vật, chất độc da cam đã di truyền xuyên thế hệ, hiện Việt Nam đã có thế hệ thứ 4 bị nhiễm CĐHH. Con cháu của NNCĐDC sinh ra bị dị dạng, dị tật khác với người dị dạng, dị tật do tai nạn lao động hoặc nguyên nhân khác. Vì vậy, không nên coi họ như người khuyết tật bình thường, cần có chế độ giống như người trực tiếp bị nhiễm CĐHH.

Việc thực hiện đề án sáp nhập giai đoạn 2018 - 2021 của UBND tỉnh, đã phát sinh nhiều loại hình tổ chức Hội, nên khó khăn trong công tác quản lý, giúp đỡ NNCĐDC, gây tâm lý bức xúc, băn khoăn, lo lắng của hội viên và tổ chức hội toàn tỉnh.

Bên cạnh những thành công bước đầu của Trung tâm, nhưng vẫn còn nhiều nỗi boăn khoăn như hiện nay, mỗi tháng chi trên 40 triệu đồng để trả lương các cô thầy, tiền ăn, tiền điện, nước… việc chi trả đều dựa vào nguồn vận động của các tổ chức, cá nhân và nhà hảo tâm. Trước dịch bệnh Covid-19 kéo dài, kinh tế đang gặp nhiều khó khăn sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến công tác vận động nguồn lực, nuôi dưỡng các cháu tại Trung tâm, các cháu cần có nơi học hành, phục hồi chức năng, vui chơi cùng các bạn cùng hoàn cảnh. Kinh phí hoạt động của Trung tâm chủ yếu dựa vào nguồn đóng góp của các cá nhân, tổ chức có tấm lòng hảo tâm nên Trung tâm rất cần sự chung tay hơn nữa của cộng đồng để góp phần xoa dịu nỗi đau cho các trẻ em là NNCĐDC trên địa bàn./.

Quế Hà