20 NĂM BỀN BỈ NHỊP “CẦU NỐI” AN SINH

Những di chứng của chiến tranh vẫn còn hiện diện trong nhiều gia đình; song, qua năm tháng, sự sẻ chia và đồng hành của cộng đồng đã góp phần mở ra thêm nhiều cơ hội chăm sóc, phục hồi và hòa nhập cho nạn nhân chất độc da cam (NNCĐDC). Trong hành trình ấy, Hội NNCĐDC/dioxin thành phố Đà Nẵng đã bền bỉ kết nối vận động các nguồn lực xã hội, đồng hành cùng nạn nhân và gia đình, từng bước khẳng định vai trò cầu nối an sinh.

Từ nỗi đau chiến tranh đến hành trình của sự đồng hành

Đã 65 năm kể từ khi quân đội Mỹ phun rải chất độc hoá học xuống miền Nam Việt Nam gây ra những hậu quả nặng nề đối với con người và môi trường, di chứng da cam vẫn đang tiếp tục hiện diện trong nhiều gia đình và qua nhiều thế hệ. Đối với những người mang trên mình di chứng ấy, nhu cầu được chăm sóc, phục hồi chức năng, học tập, học nghề và hòa nhập cộng đồng luôn là vấn đề rất cần thiết trước mắt và lâu dài.

Từ yêu cầu đó, công tác chăm lo NNCĐDC không chỉ dừng ở hoạt động cứu trợ trước mắt mà đòi hỏi sự đồng hành bền bỉ, lâu dài và nhiều chiều. Đây cũng là cơ sở để Hội NNCĐDC/dioxin thành phố Đà Nẵng từng bước mở rộng phương thức hoạt động: Từ thăm hỏi, trợ cấp đến chăm sóc, phục hồi chức năng, đào tạo nghề, tạo việc làm và đẩy mạnh đối ngoại nhân dân.

Triển lãm “Da cam - Lương tri và công lý” Đà Nẵng 2026 tại Bảo tàng Đà Nẵng ngày 22/7/2026, hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 65 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam

Từ mạng lưới tổ chức đến cầu nối an sinh

Về tổ chức, Hội NNCĐDC/dioxin thành phố Đà Nẵng hiện có mạng lưới tại 94 xã, phường, đặc khu, với 10.855 hội viên. Tuy nhiên, phạm vi đối tượng cần quan tâm, chăm lo còn rộng hơn nhiều. Toàn thành phố hiện có 37.700 người tham gia hoạt động kháng chiến; 4.790 NNCĐDC đang hưởng chế độ ưu đãi hằng tháng; 16.200 con đẻ của người hoạt động kháng chiến, trong đó 1.459 người đang hưởng chế độ ưu đãi hằng tháng; cùng 17.350 người nghi nhiễm chất độc hóa học, trong đó 3.890 người đang hưởng chính sách người khuyết tật theo Nghị định số 20/2021/NĐ-CP. Ngoài ra, còn có các trường hợp thuộc thế hệ thứ hai, thứ ba…bị ảnh hưởng.

Những con số này cho thấy quy mô lớn và tính chất phức tạp của công tác chăm lo, hỗ trợ các đối tượng liên quan đến hậu quả chất độc hóa học trên địa bàn thành phố.

Huy động sức mạnh cộng đồng cho một nhiệm vụ lâu dài

Khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin là công việc lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của nhiều chủ thể. Với vai trò kết nối, VAVA Đà Nẵng đã mở rộng quan hệ phối hợp, đẩy mạnh đối ngoại nhân dân và huy động nguồn lực trong nước, quốc tế.

Trong giai đoạn 2005 - 2025, Hội đã tổ chức hỗ trợ, trợ cấp, thăm hỏi gần 103.000 lượt nạn nhân. Hoạt động chăm lo được triển khai thường xuyên, cả trong các dịp lễ, tết và khi nạn nhân gặp khó khăn đột xuất. Sau bão số 6 vào tháng 10/2025, Hội đã vận động hỗ trợ các gia đình nạn nhân bị thiệt hại, giúp họ từng bước khắc phục hậu quả.

Đối ngoại nhân dân là một điểm nhấn trong hoạt động của Hội. Trong thời gian qua, VAVA Đà Nẵng đã đón tiếp hơn 800 lượt tổ chức và gần 7.500 lượt cá nhân nước ngoài, qua đó mở rộng sự quan tâm và đồng hành của cộng đồng quốc tế đối với công tác khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin.

Từ hỗ trợ trước mắt đến chăm sóc và tạo cơ hội hòa nhập

Một dấu ấn nổi bật là sự hình thành các mô hình chăm sóc, phục hồi chức năng và đào tạo nghề, cho thấy công tác chăm lo đang chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang đồng hành lâu dài.

Tại Trung tâm Bảo trợ nạn nhân chất độc da cam và trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng ở Thanh Khê và Hòa Nhơn (sau sáp nhập thành xã Bà Nà), mô hình chăm sóc bán trú kết hợp giáo dục, phục hồi chức năng, lao động trị liệu và đào tạo nghề. Các hoạt động trồng rau, trồng nấm, chăn nuôi, dạy nghề may góp phần rèn luyện kỹ năng, nâng cao tính tự lập và sự tự tin cho người tham gia.

 Đặc biệt, Hội đã kết nối, tạo việc làm ổn định cho 25 nạn nhân tại các doanh nghiệp. Với những người bị ảnh hưởng nặng nề về sức khỏe và khả năng lao động, việc được học nghề, làm việc và tham gia đời sống xã hội không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn giúp giảm mặc cảm, khẳng định giá trị bản thân và nâng cao khả năng tự lập.

 Mô hình chăm sóc ban ngày dành cho trẻ khuyết tật tại các Trung tâm của Hội đáp ứng các tiêu chí của UNICEF, góp phần nâng cao tính chuyên môn và toàn diện trong chăm sóc.

Bên cạnh đó, với sự hỗ trợ của Quỹ Harris Freeman Foundation (Hoa Kỳ), Trung tâm Xông hơi giải độc và phục hồi chức năng được đưa vào hoạt động từ đầu năm 2014. Đến năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 58 đợt, phục vụ 755 lượt nạn nhân, thương binh và cựu chiến binh.

Đổi mới phương thức hoạt động, tiếp nối trách nhiệm

Trong bối cảnh Đà Nẵng và Quảng Nam được sắp xếp, hợp nhất, yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của Hội cũng trở nên rõ nét hơn. Sự khác biệt về điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm địa bàn đô thị, nông thôn, miền núi, vùng ven biển đòi hỏi công tác chăm lo phải linh hoạt, phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng và từng địa bàn.

Bên cạnh hoạt động chăm lo trực tiếp, VAVA Đà Nẵng còn tích cực triển khai đối ngoại nhân dân, góp phần đưa tiếng nói của nạn nhân da cam Việt Nam đến với bạn bè quốc tế và duy trì sự quan tâm của xã hội đối với hậu quả chiến tranh. Gần đây, Hội tổ chức triển lãm với chủ đề “Da cam - Lương tri và Công lý”, góp phần lan tỏa thông tin về hậu quả của chất độc da cam/dioxin, đồng thời khơi dậy sự đồng cảm và trách nhiệm của cộng đồng đối với các nạn nhân.

Trước đó, Hội đã phối hợp đưa các đoàn nạn nhân tham gia Chương trình Tàu Hòa bình (Peace Boat) tại Singapore vào các năm 2011 và 2013; cử đại diện sang Hoa Kỳ vào năm 2010 gặp gỡ các nghị sĩ, cựu chiến binh và tham gia các hoạt động vận động công lý liên quan đến trách nhiệm của các tập đoàn hóa chất đã sản xuất chất diệt cỏ được sử dụng trong chiến tranh Việt Nam. Qua đó, hoạt động của Hội không chỉ dừng ở hỗ trợ xã hội mà còn gắn với trách nhiệm lịch sử, công lý và tinh thần nhân đạo.

Hướng tới kỷ niệm 65 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam, Hội tiếp tục nâng cao năng lực tham mưu, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ nạn nhân và từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp về an sinh. Khi được cập nhật và kết nối hiệu quả, dữ liệu giúp Hội nắm bắt chính xác hơn hoàn cảnh, nhu cầu của từng nhóm nạn nhân; hỗ trợ đúng đối tượng, đúng nhu cầu, đúng thời điểm; hạn chế bỏ sót, trùng lặp và nâng cao tính minh bạch.

Đây cũng là bước chuyển từ quản lý theo hồ sơ, danh sách sang quản trị dựa trên dữ liệu và bằng chứng; từ thế bị động hỗ trợ khi khó khăn phát sinh sang chủ động nhận diện nhu cầu và tổ chức hỗ trợ.

Trong chặng đường phía trước, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự chung tay của cộng đồng và bạn bè quốc tế, Hội tiếp tục hướng tới một phương thức hoạt động chuyên nghiệp, chủ động và hiệu quả hơn. Bởi khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin không chỉ là xoa dịu nỗi đau da cam, sự mất mát do chiến tranh, mà còn là trách nhiệm của hôm nay đối với lịch sử và sự khẳng định một xã hội nhân ái, không để những người yếu thế bị bỏ lại phía sau.

Lê Thị Ngọc Lệ

Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng