“Suốt 15 năm làm Giám đốc Trung tâm Tẩy độc da cam, tôi đã tổ chức 161 đợt tẩy độc cho hàng nghìn cựu chiến binh là nạn nhân chất độc da cam. Đặc biệt, đợt thứ 161 có bốn cựu chiến binh đến từ bốn địa phương khác nhau, nhưng họ từng là đồng đội, cùng chiến đấu tại chiến trường Kon Tum từ năm 1971 đến năm 1975, trong đội hình Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 10. Nay, sau hơn nửa thế kỷ, họ lại có dịp hội ngộ trong hành trình chăm sóc sức khỏe”, bác sĩ Phạm Huy Kha, Giám đốc Trung tâm Tẩy độc da cam thuộc Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Hưng Yên, chia sẻ.
Tại Trung tâm, tôi có dịp gặp gỡ, trò chuyện với bốn cựu chiến binh: ông Dương Đình Sơn, 83 tuổi, quê Thanh Hóa, nguyên Chính trị viên Tiểu đoàn 8; ông Phạm Huy Thận, 77 tuổi, quê Hưng Yên, nguyên Trợ lý quân lực Tiểu đoàn 8; ông Nguyễn Kiến Đào, 75 tuổi, quê Ba Vì, Hà Nội, nguyên Y sĩ Tiểu đoàn 8; và ông Trần Xuân Thu, 75 tuổi, quê Tuyên Quang, nguyên văn thư Đại đội 7, Tiểu đoàn 8.
Bốn CCB từ trái qua phải: Phạm Huy Thận, Nguyễn Kiến Đào, Dương Đình Sơn và Trần Xuân Thu
Sau chiến tranh, cả bốn ông đều là thương binh, đồng thời là nạn nhân chất độc da cam. Để có cuộc hội ngộ đặc biệt này, họ đã trải qua một hành trình tìm kiếm, kết nối và hẹn gặp nhau, từ những ký ức chiến trường vẫn in đậm trong tâm trí mỗi người.
Cuộc gặp gỡ sau hơn nửa thế kỷ khiến những người lính năm xưa không khỏi xúc động. Ông Dương Đình Sơn ôm chặt những đồng đội từng cùng mình nếm mật nằm gai, chia lửa giữa chiến trường và sẵn sàng hy sinh để đồng đội được sống trở về. Giọng nghẹn ngào, ông nói:
“Chúng mình được sống trở về thế này là hạnh phúc lắm rồi. Đồng đội của chúng mình phải nằm lại ở núi rừng Tây Nguyên nhiều lắm. Đến nay, nhiều người vẫn chưa tìm được hài cốt, chưa xác định được danh tính”.
Nhắc lại những năm tháng chiến đấu tại Kon Tum, các cựu chiến binh nhớ về những trận đánh ác liệt ở Đắk Tô, Tân Cảnh tháng 4/1972, Pleikan tháng 5/1972, Biệt khu 24 tại thị xã Kon Tum và nhiều địa bàn khác. Mỗi địa danh gắn với những ký ức không thể phai mờ về sự hy sinh, mất mát và tình đồng đội giữa lằn ranh sinh tử.
Kỷ vật của ông Nguyễn Kiến Đào lưu giữ được mang đến cho những người đồng đội xem
Ông Nguyễn Kiến Đào mang theo những kỷ vật chiến tranh: cuốn sổ lưu niệm ghi lại những câu chuyện về đồng đội, bức ảnh do phóng viên chiến trường chụp tặng và chiếc băng đỏ gắn với ngày cùng đồng đội tiếp quản Sài Gòn 30/4/1975. Những kỷ vật ấy đưa câu chuyện trở về với dốc “Đầu Lâu” và trận đánh căn cứ điểm cao 601.
Ông Phạm Huy Thận tiếp lời, nhớ lại sự khốc liệt của dốc “Đầu Lâu” trên tuyến đường 14, khu vực Đắk Hà. Còn ông Dương Đình Sơn bồi hồi kể về trận đánh căn cứ 601, khi Tiểu đoàn 8 đảm nhiệm hướng tiến công từ phía Đông. Trong trận đánh ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đã anh dũng hy sinh.
Những câu chuyện được nối dài qua lời kể của bốn người lính. Đó là những ngày ngủ rừng, chịu đói rét, bám trụ dưới chiến hào; là những cánh rừng khô xác vì chất độc hóa học; là những lần tiễn đưa đồng đội và những ký ức vẫn còn nguyên vẹn sau hơn nửa thế kỷ.
Rời quân ngũ, mỗi người tiếp tục một hành trình riêng. Ông Dương Đình Sơn tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc đến năm 1982 rồi nghỉ hưu. Ông Phạm Huy Thận học Đại học Luật, sau này công tác trong ngành kiểm sát, từng giữ chức Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Bình và Cục trưởng Cục Điều tra thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Ông Nguyễn Kiến Đào tiếp tục học Đại học Y Hà Nội, sau này giữ chức Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Yên Bái. Ông Trần Xuân Thu trở về địa phương, tham gia công tác cơ sở, từng giữ chức Chủ tịch và Bí thư Đảng ủy xã tại huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang.
Dù mỗi người có một con đường riêng, những ký ức chiến trường và tình đồng đội vẫn là sợi dây gắn kết họ. Giờ đây, khi tuổi đã cao, sức khỏe bị ảnh hưởng bởi di chứng chiến tranh, cuộc hội ngộ tại Trung tâm Tẩy độc da cam tỉnh Hưng Yên càng trở nên ý nghĩa.
Theo bác sĩ Phạm Huy Kha, cả bốn cựu chiến binh đều có những vấn đề sức khỏe cần được theo dõi, chăm sóc, trong đó có các triệu chứng đau xương khớp, bệnh ngoài da và một số bệnh lý nền. Trung tâm tiếp nhận, khám sàng lọc, đánh giá thể trạng để xây dựng chế độ chăm sóc phù hợp cho từng người.
Trong 14 ngày tại Trung tâm, bên cạnh việc tham gia chương trình chăm sóc sức khỏe theo phác đồ của cơ sở, bốn cựu chiến binh còn có khoảng thời gian quý giá để sống lại những ký ức một thời trận mạc. Họ cùng ôn chuyện chiến trường, nhắc tên đồng đội đã hy sinh, chia sẻ những vui buồn của cuộc sống hôm nay và động viên nhau vượt qua bệnh tật.
Ông Nguyễn Kiến Đào (bên trái) và ông Dương Đình Sơn đang xem lại nhật ký
Cuộc hội ngộ của bốn người lính Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 10 không chỉ là dịp gặp lại những người đồng đội năm xưa, mà còn nhắc nhớ về những mất mát, di chứng chiến tranh vẫn đeo đẳng nhiều thế hệ. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, họ vẫn phải tiếp tục cuộc chiến với bệnh tật, nhưng tình đồng chí, đồng đội vẫn vẹn nguyên như những ngày cùng nhau chiến đấu.
Chứng kiến cuộc gặp gỡ ấy, càng thấm thía những hy sinh của người lính và nỗi đau mà các nạn nhân chất độc da cam đang phải gánh chịu. Mong rằng Đảng, Nhà nước tiếp tục quan tâm, thực hiện đầy đủ các chính sách chăm lo cho người có công và nạn nhân chất độc da cam; đồng thời, các tổ chức, cá nhân và cộng đồng xã hội chung tay hỗ trợ, góp phần xoa dịu nỗi đau da cam, để những người đã cống hiến, hy sinh cho Tổ quốc được sống những năm tháng tuổi già trong sự quan tâm, sẻ chia và nghĩa tình.
CTV: Nguyễn Công Liêm
Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Hưng Yên
Bình luận