Sau hơn nửa thế kỷ, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta giành thắng lợi, nhưng hậu quả của chiến tranh hóa học do đế quốc Mỹ tiến hành suốt 10 năm (10/8/1961 - 1971) tại Việt Nam vẫn còn để lại những hậu quả nặng nề, những nỗi đau dai dẳng. Đây là cuộc chiến tranh hóa học có quy mô lớn nhất, kéo dài nhất và gây hậu quả nặng nề nhất trong lịch sử loài người, tàn phá môi trường sinh thái, hủy hoại sức khỏe con người và để lại những di chứng đau thương cho nhiều thế hệ người Việt Nam.
Thanh Hóa là tỉnh có diện tích rộng, dân số đông, trong kháng chiến chống Mỹ có hàng vạn người tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu tại các chiến trường bị phun rải chất độc hóa học. Toàn tỉnh hiện có 22.855 người tham gia kháng chiến và con đẻ của họ bị phơi nhiễm chất độc hóa học. Từ năm 2000 đến năm 2025, tỉnh đã xác nhận 18.933 người là nạn nhân chất độc da cam (NNCĐDC); nhiều nạn nhân đã qua đời do bệnh tật và biến chứng liên quan đến chất độc hóa học.
Hiện nay, toàn tỉnh còn 11.518 nạn nhân chất độc da cam, trong đó có 7.599 nạn nhân trực tiếp và 3.919 nạn nhân gián tiếp (thế hệ thứ 2). Ngoài ra, có 1.285 cháu thuộc thế hệ thứ ba bị di nhiễm chất độc hóa học từ ông bà, cha mẹ nhưng chưa được công nhận là NNCĐDC, hiện đang hưởng chế độ bảo trợ xã hội dành cho người khuyết tật.
Toàn tỉnh có 9.199 hộ gia đình có NNCĐDC; trong đó có 1.992 hộ có hai nạn nhân, 182 hộ có từ ba nạn nhân trở lên và nhiều gia đình có hai, ba thế hệ cùng mang nỗi đau da cam. Có những người cha, người mẹ nhiều năm không có nổi một giấc ngủ trọn vẹn vì chăm sóc con, cháu tật nguyền, bệnh tật triền miên.
Giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh, cần chăm sóc, giúp đỡ và đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC, là nhiệm vụ mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc. Ngày 1/6/2006, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa ký Quyết định số 1531/QĐ-UBND thành lập Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thanh Hóa. Đặc biệt, sau khi Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị số 43-CT/TW ngày 14/5/2015 về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết hậu quả chất độc hóa học do Mỹ sử dụng trong chiến tranh ở Việt Nam”, công tác chăm sóc, giúp đỡ NNCĐDC trên địa bàn tỉnh càng nhận được sự quan tâm sâu sắc của cấp ủy, chính quyền và toàn xã hội.
Trong suốt 20 năm xây dựng và phát triển, các cấp Hội trong tỉnh đã nỗ lực vượt qua khó khăn, triển khai toàn diện các mặt công tác với phương châm hành động thiết thực “Vì NNCĐDC”, trở thành mái nhà chung của NNCĐDC và là cầu nối nhân ái giữa cộng đồng với những số phận kém may mắn.
Xây dựng tổ chức Hội vững mạnh
Ngay sau khi thành lập, Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thanh Hóa đã xây dựng tổ chức theo ba cấp: cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Đến trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn tỉnh có 26/27 tổ chức Hội cấp huyện được thành lập; cấp xã có 461/558 xã, phường, thị trấn thành lập tổ chức Hội.
Từ ngày 1/7/2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn tỉnh có 166 xã, phường; trong đó 128 đơn vị đủ điều kiện thành lập tổ chức Hội và đã có 105 xã, phường thành lập Hội. Các địa phương còn lại đang tiếp tục hoàn chỉnh thủ tục theo hướng dẫn của cấp trên.
Chăm lo thiết thực cho nạn nhân chất độc da cam
Cùng với công tác xây dựng tổ chức, các cấp Hội đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, vận động nguồn lực xã hội chăm sóc, giúp đỡ NNCĐDC. Qua đó, nhận thức của cộng đồng về thảm họa da cam ngày càng được nâng lên, tinh thần tương thân tương ái tiếp tục được lan tỏa sâu rộng trong xã hội.
Trong 20 năm qua, các cấp Hội trong tỉnh đã vận động được hơn 103,6 tỷ đồng để chăm sóc, hỗ trợ cho NNCĐDC, nhất là các gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Từ nguồn lực đó, Hội đã hỗ trợ xây mới và sửa chữa 730 căn nhà cho gia đình NNCĐDC với tổng kinh phí hơn 13,8 tỷ đồng; đến nay không còn hộ gia đình nạn nhân trực tiếp thuộc diện hộ nghèo phải sống trong nhà tạm bợ, dột nát.
Hơn 154 nghìn lượt nạn nhân được tặng quà nhân dịp lễ, tết, ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7) và ngày Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam (10/8) với tổng trị giá gần 85 tỷ đồng. Hàng nghìn lượt nạn nhân được khám bệnh, cấp thuốc miễn phí; hàng trăm nạn nhân được điều dưỡng, xông hơi giải độc; hàng nghìn người được hỗ trợ xe lăn, xe lắc và vay vốn phát triển kinh tế gia đình.
Đặc biệt, nhiều con, cháu nạn nhân da cam vượt khó vươn lên trong học tập đã được khuyến học, khuyến tài; nhiều nạn nhân được chăm sóc tập trung lâu dài tại Trung tâm Nuôi dưỡng, điều dưỡng người có công Thanh Hóa.
Những hoạt động đầy nghĩa tình ấy không chỉ giúp nạn nhân vơi bớt khó khăn mà còn khơi dậy truyền thống nhân ái, tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của cộng đồng đối với những người chịu hậu quả chiến tranh.
Từ sự hỗ trợ của xã hội, nhiều nạn nhân da cam đã phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, nỗ lực vượt khó vươn lên phát triển kinh tế, nuôi dạy con cháu trưởng thành, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước và công tác xã hội tại địa phương.
Kiên trì đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC
Bên cạnh công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân, Hội còn tích cực phối hợp thực hiện công tác đối ngoại và đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC theo đúng chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Các cấp Hội đã phối hợp điều tra, thu thập hồ sơ, tài liệu, chứng cứ liên quan đến các bệnh, tật do chất độc da cam/dioxin gây ra; lập hồ sơ cho hàng nghìn nạn nhân thế hệ thứ ba; phát hành nhiều bộ sách ảnh phản ánh thực trạng các gia đình có nhiều nạn nhân da cam.
Hội cũng tích cực tham gia các hoạt động quốc tế, thu thập hàng chục nghìn chữ ký ủng hộ bà Trần Tố Nga trong vụ kiện các công ty hóa chất Mỹ; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền về thảm họa da cam, góp phần bảo vệ hòa bình, phản đối vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Khẳng định vai trò “nhịp cầu nhân ái”
Với truyền thống “Đoàn kết – Nghĩa tình – Trách nhiệm – Vì nạn nhân chất độc da cam”, Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thanh Hóa đã trở thành địa chỉ tin cậy của nạn nhân da cam và là nhịp cầu nhân ái kết nối cấp ủy, chính quyền, các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm với những mảnh đời bất hạnh.
Những kết quả đạt được trong 20 năm qua là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và lòng nhân ái của đội ngũ cán bộ, hội viên, tình nguyện viên các cấp. Hội đã vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cùng nhiều phần thưởng cao quý của các bộ, ngành Trung ương và tỉnh Thanh Hóa.
Tiếp tục đồng hành trong chặng đường mới
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thanh Hóa xác định tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, chủ động đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm:
Thứ nhất, tiếp tục tham mưu cho cấp ủy, chính quyền thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 43-CT/TW của Ban Bí thư, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của toàn xã hội đối với công tác chăm sóc, giúp đỡ NNCĐDC.
Thứ hai, củng cố, kiện toàn tổ chức Hội phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm các địa phương có đủ điều kiện đều thành lập tổ chức Hội hoạt động hiệu quả, không để nạn nhân nào bị bỏ lại phía sau.
Thứ ba, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nguồn lực xã hội, chăm lo tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần cho NNCĐDC và gia đình nạn nhân.
Thứ tư, tiếp tục phối hợp thu thập hồ sơ, chứng cứ phục vụ công tác đấu tranh đòi công lý cho NNCĐDC.
Khép lại hành trình 20 năm xây dựng và phát triển, Hội NNCĐDC/dioxin tỉnh Thanh Hóa tiếp tục khẳng định vai trò là tổ chức của những người đã cống hiến hết mình vì độc lập, tự do, thống nhất đất nước; là mái nhà nghĩa tình của NNCĐDC; đồng thời tích cực lan tỏa truyền thống nhân ái, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam trong thời kỳ mới.
Lê Xuân Quế
Phó Chủ tịch VAVA Thanh Hóa
Bình luận