ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ TRONG HÀNH TRÌNH XOA DỊU “NỖI ĐAU DA CAM” Ở VIỆT NAM

(Tiếp theo)

 Kỳ 2 

 HÀNH TRÌNH HÀN GẮN NỖI ĐAU DA CAM: BIỂU TƯỢNG CỦA TINH THẦN HÒA GIẢI VÀ ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ VIỆT - MỸ

Trong dòng chảy của quan hệ quốc tế hiện nay, việc chuyển hóa từ đối đầu sang đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Hoa Kỳ là một hình mẫu hiếm có. Tuy nhiên, để có được sự tin cậy chính trị như hiện nay, hai quốc gia đã trải qua một hành trình dài đầy gian nan để giải quyết hậu quả chiến tranh. Trong đó, nỗ lực “xoa dịu nỗi đau da cam” với sự chung tay của Chính phủ, các tổ chức và cá nhân Hoa Kỳ không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là nhịp cầu nhân ái kết nối tương lai của 2 quốc gia.

Giải quyết “điểm nghẽn” lịch sử bằng trách nhiệm, hành động cụ thể

Khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin từng là một trong những vấn đề nhạy cảm và phức tạp nhất trong quan hệ song phương Việt Nam – Hoa Kỳ. Tuy nhiên, với phương châm “gác lại quá khứ, hướng tới tương lai”, Chính phủ Hoa Kỳ thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế (USAID) đã cụ thể hóa các cam kết bằng những nguồn lực tài chính và công nghệ hiện đại với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm cao.

Nổi bật trong các hoạt động đó là Dự án Tẩy độc tại sân bay Đà Nẵng (2012–2018). Dự án trị giá 110 triệu USD không chỉ làm sạch hơn 30 ha đất ô nhiễm mà còn là phép thử quan trọng cho sự tin tưởng lẫn nhau. Việc bàn giao đất sạch để mở rộng sân bay quốc tế Đà Nẵng mang biểu tượng về một vùng đất chết hồi sinh để góp phần kết nối Việt Nam với thế giới.

Tiếp đó, Dự án Tẩy độc tại sân bay Biên Hòa với khối lượng xử lý đất nhiễm dioxin lớn nhất thế giới, với kinh phí dự kiến lên tới 450 triệu USD. Đến giai đoạn 2025 - 2026, những bước tiến vượt bậc trong việc áp dụng công nghệ nhiệt hiện đại và bàn giao thêm các khu vực đất sạch đã minh chứng cho trách nhiệm chính trị mạnh mẽ của Hoa Kỳ trong việc khắc phục hậu quả chiến tranh ở Việt Nam.

 Sự đoàn kết, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân Hoa Kỳ với NNCĐDC Việt Nam

Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) là một đơn vị thuộc Chính phủ liên bang Hoa Kỳ được giao việc điều hành viện trợ dân sự của Mỹ cho nước ngoài. Trong mạng lưới các tổ chức thực hiện dự án của USAID, các đơn vị như Able đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa các chương trình hỗ trợ, thông qua các dự án hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo như: “Đào tạo và nâng cao năng lực đội ngũ chuyên gia phục hồi chức năng, xông hơi tẩy độc cho NNCĐDC”; “Cung cấp thiết bị hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ y tế ngay tại cộng đồng”… Thông qua đó, hàng nghìn nhân viên y tế được tập huấn, bồi dưỡng nâng cao tay nghề phục hồi chức năng, xông hơi tẩy độc theo các phương pháp mới, hiện đại; hàng nghìn bộ chân tay giả, xe lăn và các thiết bị trợ thính… được trao tận tay NNCĐDC và người khuyết tật Việt Nam, giúp họ hòa nhập cộng đồng.

Quỹ Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam (VVAF) là một trong những tổ chức quốc tế có mặt tại Việt Nam đầu tiên sau chiến tranh. Với tinh thần "những người lính trở lại để kiến tạo hòa bình", VVAF đã thực hiện các dự án rà phá bom mìn, hỗ trợ NNCĐDC và người khuyết tật tại Việt Nam. Giai đoạn đầu, VVAF đã tập trung giúp đỡ những nạn nhân trực tiếp tiếp xúc với dioxin trong thời gian chiến tranh. Hiện nay, VVAF tiếp tục hỗ trợ y tế và phục hồi chức năng cho người khuyết tật, trong đó có NNCĐDC là con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin. Đoàn Cựu chiến binh vì Hòa bình (VFP) cũng thường xuyên thăm và tặng quà cho NNCĐDC tại các Trung tâm Bảo trợ xã hội NNCĐDC tại Việt Nam. Tổ chức này còn đóng vai trò cầu nối, giúp tiếng nói của NNCĐDC Việt Nam chạm đến trái tim của công chúng và giới chính trị tại Hoa Kỳ.

Sự hợp tác giữa Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam và các tổ chức Hoa Kỳ đã chuyển dịch mạnh mẽ từ nhân đạo đơn thuần sang hỗ trợ phát triển bền vững thông qua các mô hình hỗ trợ sinh kế cho NNCĐDC, như: Ngân hàng bò giống; hỗ trợ đào tạo nghề; hỗ trợ mở sạp hàng; chăn nuôi gia cầm… Qua đó, hàng nghìn hộ gia đình đã được vay vốn không lãi suất để mở rộng sản xuất, kinh doanh,… giúp người chăm sóc nạn nhân và gia đình nạn nhân có thu nhập ổn định.

 Những người bạn Mỹ của NNCĐDC Việt Nam

Sự đoàn kết với NNCĐDC Việt Nam còn được nuôi dưỡng bởi các “kiến trúc sư” hòa bình như Thượng nghị sĩ Patrick Leahy và trợ lý Tim Rieser, cùng những cá nhân tận hiến như Matthew Keenan hay Susan Hammond.

Matthew Keenan là một cựu chiến binh Mỹ bị nhiễm chất độc da cam đã dành cả tuổi già tại Đà Nẵng để chăm sóc các em nhỏ là NNCĐDC trong “Trung Tâm Bảo trợ NNCĐDC và trẻ em bất hạnh thành phố Đà Nẵng”. Những cái ôm dành cho trẻ em NNCĐDC Việt Nam bị dị tật bẩm sinh và sự giúp đỡ vô tư của ông là minh chứng sống động nhất cho việc lòng nhân ái có thể chiến thắng hận thù. Chính những "nhịp cầu sống" này đã bồi đắp lòng tin, dọn đường cho việc nâng cấp quan hệ hai nước lên tầm cao mới với tinh thần “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai”.

Ông Matthew Keenan với các trẻ em tại Trung tâm Bảo trợ NNCĐDC và trẻ em bất hạnh TP. Đà Nẵng.

Hành trình khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin tại Việt Nam thể hiện rõ sức mạnh của sự đoàn kết quốc tế với NNCĐDC Việt Nam. Khi vùng đất chết xanh tươi trở lại và khi những NNCĐDC nhận được sự hỗ trợ cần thiết để tự đứng vững trên đôi chân mình, đó là lúc lịch sử được viết tiếp bằng lòng nhân ái, sự vị tha và trách nhiệm của lương tâm. Mỗi mét khối đất sạch, mỗi con bò giống hay chiếc xe lăn được trao tặng đều là một viên gạch đắp xây nên tòa tháp của tình hữu nghị Việt – Mỹ. Với sự chung tay của cộng đồng quốc tế trong đó có những người bạn Mỹ, nỗi đau da cam đang dần được xoa dịu, khẳng định một kỷ nguyên mới: Nơi cựu thù trở thành đối tác chiến lược, cùng nhau hành động vì phẩm giá con người và hòa bình bền vững của nhân loại.

(Tiếp theo: Kỳ 3 - Sự đoàn kết từ Vương quốc Bỉ: từ nghị trường đến các hoạt động tại Việt Nam)