“Thư viện cô Ba ấp Ràng - Củ Chi” Huỳnh Thanh Thảo

Không đầu hàng chất độc da cam và bệnh xương thủy tinh 
Huỳnh Thanh Thảo sinh năm 1986 tại ấp Ràng - Củ Chi, TP Hồ Chí Minh. Cha em là bộ đội, từng tham gia chiến đấu chống Mỹ và thật không may, em vừa bị nhiễm chất độc da cam lại vừa mắc chứng bệnh xương thủy tinh từ ấu thơ. Bệnh tật, đau yếu đã ngăn trở không chỉ hơi thở mỏng manh nơi lồng ngực của em mà còn ngăn cản em đi tới tương lai bình thường như những đứa trẻ khác. 

Với Thảo, việc dịch chuyển vô cùng khó khăn. Suốt ngày phải làm bạn với giường chiếu nơi góc nhà hoặc xe lăn nhưng không vì thế mà em buông trôi đời mình. Tuy không được đến trường đi học nhưng Thanh Thảo không hề bi quan, trái lại ngọn lửa sống và niềm khao khát được học tập không lúc nào tắt trong em. Năm lên 9 tuổi, Thảo được mẹ - một nông dân thuần phác có trình độ văn hóa hết lớp ba - dạy cho những chữ cái đầu tiên, hướng dẫn hết quyển học vần tập I, Thảo cần mẫn nhặt ghép từng chữ nên tiếng, nên câu, như ước mong ghép nối cho mình một con đường vào đời tươi sáng hơn; và Thảo đã làm xuất sắc điều đó. Từ đó, sách vở đã trở thành người bạn tuyệt vời, là nhịp cầu kết nối em với mọi người và cộng đồng xã hội. Sách báo đã giúp Thảo mở ra một thế giới phong phú và kỳ diệu cùng những việc làm có ý nghĩa sâu sắc. Dần dần, Thảo còn biết làm các bài toán đơn giản, viết văn thơ theo đề tài tự đặt ra cho mình, biết sử dụng mạng xã hội làm một công cụ hữu ích.
Cô giáo không bục giảng, mở lớp học tình thương và viết văn thơ
 Năm 2000, thấy nhiều đứa trẻ quanh xóm ấp không được học hành đầy đủ do cha mẹ mải lo việc mưu sinh, Thảo xin phép cha mẹ mở một lớp học miễn phí nhằm giúp đỡ các trẻ em nghèo. Thảo tâm sự: “Khi tôi tròn mười bốn tuổi, tôi đã xin ba mẹ được tận dụng một góc nhỏ sát vách cạnh cửa sổ, kê vài cái ghế mở một Lớp học tình thương. Các cô cậu học trò chỉ mới học lớp 1, lớp 2; đó là những đứa trẻ hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện đi học như bạn khác. Các em và tôi tìm đến nhau như những mảnh ghép giữa cuộc sống nhiệm màu và tự tìm cho mình một tương lai tươi sáng hơn”.
Không thể ngồi kèm các em học, bởi không gian “lớp học” chỉ vòng quanh tấm đi-văng đặt cạnh cửa sổ, Thảo như cô rùa nhỏ, chậm chạp vòng quanh. Khó nhất là lúc cầm tay các em chỉ từng nét, từng con chữ. Không thể vòng ra sau lưng và tay cầm tay giúp đỡ các em như cách mà mọi người thường hướng dẫn trẻ tập viết, trước những ngày nhận các em vào học, Thảo đã sáng tạo ra và mày mò “luyện” cách đọc chữ ngược, cách viết ngược chiều, tức là xoay quyển sách, quyển vở ngược lại với hướng của mình, thuận chiều đọc viết của các em. 
Tôi hỏi cô giáo không bục giảng về một kỷ niệm nhớ nhất khi gắn bó với các thiên thần nhỏ, Thảo cười hiền: “Lần ấy Thảo phải nhập bệnh viện vì suy nhược cơ thể. Hôm đó, sau một tuần điều trị, bác sỹ cho xuất viện về nhà. Vừa vào ngả lưng lên giường thì các em nhỏ đã đứng đầy sân. Chúng xô đẩy nhau, cử người đại diện nói lý do đến. Trên tay bé Liên còn cầm một bịch nặng trĩu. Chúng để bịch ngay cạnh chỗ tôi nằm và đồng thanh nói: Cô Ba ăn trái cây cho mau khỏe, rồi ào chạy mất. Tôi mở ra, rồi bật cười trong niềm lâng lâng hạnh phúc khi nhìn thấy trong bịch màu đen huyền bí kia, cơ man nào cóc, ổi, chùm ruột. Tôi đoán chúng nghe người lớn nói ăn trái cây mau hết bệnh, nên dắt nhau đi hái để tặng cô. Thiệt là cưng hết mức”.
Lớp học của Thảo dạy chủ yếu vào dịp hè, nên chẳng mấy chốc ba tháng hè nhanh qua. Ngày nhập học của các em sắp đến, Thảo như con ong chăm chỉ, dù không ai thuê hay nhờ vả gì, tất cả là do Thảo tự mình cặm cụi nằm cắt từng tấm nhãn vở học trò, xin báo cũ về nâng niu bọc từng cuốn sách, từng quyển vở.  Với Thảo đó là niềm vui khôn tả, bởi trong đó chứa ân tình và yêu thương cô giáo nhỏ dành cho các em. Mỗi năm, từng lứa học sinh khác nhau nhưng kể cả học trò cũ của năm trước đó, Thảo cũng dành sự quan tâm trìu mến như thế. Thậm chí, các em cũ còn quay ngược lại giúp Thảo chăm lo các em học sau mình - như một cách trao truyền, cộng hưởng yêu thương. 
Những lúc rảnh rỗi và khi cảm xúc ùa đến, Thảo sáng tác văn, thơ gửi đăng báo, tạp chí với bút danh “Én Nhỏ”. Nhiều tạp chí như Phụ nữ TP Hồ Chí Minh, Người Lao động, “Cửa sổ Văn học” (Đài tiếng nói Nhân dân TP Hồ Chí Minh) thường đăng bài của Thảo. Làm được những việc có ích, Thảo thật sự hạnh phúc, vô cùng biết ơn cuộc đời và mọi người.
Mở Thư viện miễn phí và tổ chức những “Trung thu yêu thương”
Từ năm 2009, ngoài hai mươi tuổi, Thảo thực hiện ước mơ khác nữa: có được tủ sách nho nhỏ, để Thảo và các em mở cánh cửa thế giới tri thức mới lạ và bổ ích. Dần dà, từ một tủ sách vài trăm cuốn ban đầu, những hạt mầm tử tế khác gieo thêm, tủ sách mini giờ đã thành một thư viện khá khang trang với 4.000 đầu sách báo các loại. Thời gian trôi bao năm qua, “Thư viện cô Ba ấp Ràng - Củ Chi” luôn là điểm đến thú vị, bổ ích của nhiều bạn đọc ở mọi lứa tuổi khác nhau. 
Cũng từ năm 2009,  nhờ một số nhà hảo tâm và nhiều tình nguyện viên là sinh viên giúp đỡ, Thảo đã tổ chức nhiều hoạt động đầy tình yêu thương vào dịp Trung thu: tặng quần áo đồng phục cho các em nhỏ mồ côi, nhà nghèo; tặng quà các cụ già khuyết tật, bán vé số hay neo đơn. Riêng năm 2025, Thảo và các tình nguyện viên đã dành tặng 50 suất quà thiếu nhi và 25 suất quà các cụ già hoàn cảnh khó khăn với tổng số tiền là 30 triệu đồng. Hơn 25 năm qua, lớp học đầy tình thương của Thảo vẫn duy trì đều đặn, 16 năm hoạt động vui Trung thu và tặng quà cho người nghèo; 16 năm mở Thư viện cô Ba ấp Ràng giúp bạn đọc mọi lứa tuổi nâng cao hiểu biết. Việc làm của Thảo đáng quý và cảm phục vô cùng. Học trò của Thảo lớp trước giờ đã lớn, giúp đỡ được gia đình, lập thân, lập nghiệp bằng những công việc khác nhau và làm cha, làm mẹ. Như đàn chim bay đi xây tổ, nhưng trái tim các em vẫn nhớ đến cô Ba Én Nhỏ - Huỳnh Thanh Thảo mến thương - cô giáo không bục giảng nhưng đã chắp cánh ước mơ, giúp các em thêm vững vàng trên hành trình bước vào cuộc sống./.

Nhà văn Nguyễn Thị Thiện