ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ TRONG HÀNH TRÌNH XOA DỊU “NỖI ĐAU DA CAM” Ở VIỆT NAM (III)

(Tiếp theo)

Kỳ III

TỪ NGHỊ TRƯỜNG VƯƠNG QUỐC BỈ ĐẾN THỰC TIỄN CÁC HOẠT ĐỘNG "XOA DỊU NỖI ĐAU DA CAM" Ở VIỆT NAM

Trong hành trình đi tìm công lý và xoa dịu nỗi đau da cam suốt hơn nửa thế kỷ qua, Việt Nam không hề đơn độc. Ở trái tim của Châu Âu, Vương quốc Bỉ đã trở thành một điểm sáng đặc biệt khi sự ủng hộ dành cho các NNCĐDC Việt Nam không chỉ dừng lại ở những hành động ngoại giao thông thường, mà đã được luật hóa bằng ý chí chính trị mạnh mẽ của một Nghị quyết lịch sử tại Nghị trường Brussels và chuyển hóa thành những hành động thực tiễn đầy nhân văn bằng những dự án sinh kế cụ thể của Quỹ Aquitara. Tình hữu nghị Việt – Bỉ đã viết nên một chương mới đầy xúc động về sự sẻ chia “nỗi đau da cam” tại Việt Nam.

Nghị quyết ủng hộ NNCĐDC Việt Nam - Tiếng chuông thức tỉnh lương tri nhân loại.

Ít ai biết rằng, để đi tới Nghị quyết lịch sử được Hạ nghị viện Vương quốc Bỉ thông qua ngày 05/10/2023 với tỷ lệ tán thành tuyệt đối 134/134 phiếu, là cả một quá trình kiên trì vận động, kết nối và nâng cao nhận thức trong giới chính trị, xã hội của Bỉ về thảm họa da cam tại Việt Nam. Trong nhiều năm qua, thông qua các hoạt động đối ngoại nhân dân, các cuộc tiếp xúc, làm việc Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam, Hội Hữu nghị Bỉ - Việt, các tổ chức xã hội, nghị sĩ, học giả và bạn bè quốc tế, những thông tin chân thực về hậu quả nặng nề, kéo dài qua nhiều thế hệ của chất độc da cam/dioxin đã dần được lan tỏa sâu rộng tại châu Âu.

Nhiều nghị sĩ Bỉ sau khi tiếp cận các tài liệu, hình ảnh và những câu chuyện thực tế về cuộc sống của các NNCĐDC tại Việt Nam đã thực sự xúc động. Những chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, đặc biệt tại các địa phương còn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi chất độc da cam/dioxin, đã giúp họ hiểu rõ hơn rằng, chiến tranh dù đã lùi xa nhưng hậu quả chất độc da cam/dioxin vẫn hiện hữu trong nhiều gia đình, nhiều số phận con người và tiếp tục đè nặng, truyền qua nhiều thế hệ người Việt Nam.

Quá trình xây dựng và vận động thông qua Nghị quyết đã ghi dấu ấn về vai trò tích cực của nhiều chính khách và tổ chức nhân đạo tại Bỉ. Các phiên trao đổi, tham vấn và vận động nghị viện được tiến hành công phu, trách nhiệm, với mục tiêu không chỉ thể hiện sự đoàn kết với Việt Nam, mà còn góp phần thúc đẩy trách nhiệm quốc tế trong khắc phục hậu quả do chiến tranh để lại. Chính sự đồng cảm, trách nhiệm và tiếng nói của lương tri đã tạo nên sự đồng thuận hiếm có tại nghị trường ở thủ đô Brussels, Vương quốc Bỉ để Nghị quyết được thông qua với sự nhất trí tuyệt đối 134/134 phiếu thuận, một kết quả mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ về chính trị mà còn về giá trị nhân văn và công lý quốc tế.

Một Nghị quyết lịch sử được thông qua tại Brussels, cùng những dự án hợp tác của Quỹ Aquitara Impact Fund 1 (Vương quốc Bỉ) góp phần làm “hồi sinh” những vùng đất bị ô nhiễm dioxin, hỗ trợ sinh kế thiết thực cho NNCĐDC ở Việt Nam đã và đang viết nên một chương mới trong quan hệ hữu nghị, hợp tác Việt Nam - Vương quốc Bỉ, khẳng định  lương tri, trách nhiệm và tình người vượt qua mọi khoảng cách không gian và địa lý.

 Những "đại sứ" của lòng nhân ái

Phía sau nghị quyết lịch sử ấy là sự dấn thân đầy trách nhiệm của những con người mang trái tim nhân hậu. Ông André Flahaut, Nguyên Bộ trưởng Quốc phòng, nguyên Chủ tịch Hạ viện Bỉ, hiện là Bộ trưởng Nhà nước Vương quốc Bỉ là người trực tiếp đề xuất và vận động để Hạ viện Bỉ thông qua Nghị quyết ủng hộ NNCĐDC Việt Nam. Ông đã nhiều lần đến Việt Nam, có các cuộc trao đổi, làm việc với các đồng chí lãnh đạo và cơ quan chức năng của Việt Nam, với Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam, nhất là trực tiếp đến thăm các nạn nhân và gia đình. Ông không cầm được lòng mình khi tận mắt chứng kiến những “thảm cảnh da cam”.

Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực quốc phòng, ông hiểu sâu sắc sức hủy diệt và di chứng lâu dài của chất độc hóa học/dioxin. Chính sự thấu hiểu đó, cùng trách nhiệm đạo đức trước hậu quả chiến tranh, đã thôi thúc ông trở thành một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất tại châu Âu ủng hộ NNCĐDC Việt Nam. Ông từng chia sẻ đầy xúc động: “Chúng ta không thể thay đổi quá khứ, nhưng chúng ta có trách nhiệm định nghĩa lại tương lai cho những người đang phải gánh chịu hậu quả của nó.”

Đại sứ Bỉ và Chủ tịch Trung ương Hội Nguyễn Hữu Chính thăm một NNCĐDC ở Đồng Nai

Ngài Đại sứ Bỉ tại Việt Nam Karl Van Den Bossche đã đóng vai trò là nhịp cầu nhân ái quan trọng. Không chỉ thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực khắc phục hậu quả chiến tranh, ông còn trực tiếp làm việc với chính quyền, Hội NNCĐDC/dioxin các địa phương, tìm hiểu hoàn cảnh của nhiều gia đình nạn nhân tại nhà và tình hình thực tế các nạn nhân được chăm sóc tập trung tại các trung tâm. Những câu chuyện người thật, việc thật về chất độc da cam và NNCĐDC đã được ông mang tới Brussels, giúp các nhà hoạch định chính sách Bỉ hiểu rằng, phía sau những con số thống kê là những số phận da cam với hoàn cảnh hết sức nghiệt ngã, cần được sẻ chia, giúp đỡ.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa Đại sứ quán Bỉ tại Việt Nam với Hội Hữu nghị Bỉ - Việt và Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam đã góp phần bảo đảm cho các chương trình hỗ trợ NNCĐDC đến đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và mang lại hiệu quả thiết thực.

Một trong những người bạn Bỉ khác cũng hết lòng vì NNCĐDC Việt Nam là bà Kris Geyskens, Chủ tịch Chi nhánh Bỉ của Hội NNCĐDC quốc tế (Hội NNCĐDC/dioxin Hội An, Đà Nẵng, Việt Nam). Hơn một thập kỷ qua, bà bền bỉ kêu gọi tài trợ từ các tổ chức, cá nhân ở Bỉ để hỗ trợ vật chất, y tế và sinh kế cho các NNCĐDC, bà đã biến thể thao thành cầu nối của lòng nhân ái thông qua giải golf gây quỹ “Vietnam Ambassador’s Cup in Belgium” được tổ chức thường niên suốt hơn một thập kỷ qua. Từ những trận đánh golf mang tinh thần thiện nguyện, nhiều mái nhà tình thương đã được xây, sửa; nhiều gia đình nạn nhân tại Hội An và nhiều địa phương khác đã có thêm điều kiện ổn định cuộc sống và vươn lên hòa nhập cộng đồng.

Ngoại giao nhân dân: Khi trái tim chạm tới trái tim

Câu chuyện từ Vương quốc Bỉ là minh chứng sinh động cho sức mạnh bền bỉ của ngoại giao nhân dân. Khi tình người được đặt ở vị trí trung tâm, mọi khoảng cách về địa lý, văn hóa hay lịch sử đều có thể được thu hẹp bằng sự đồng cảm và sẻ chia.

Ngày 1/4/2025, tại Phủ Chủ tịch, trước sự chứng kiến của Nhà vua Philippe và Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lương Cường, Trung tướng Nguyễn Hữu Chính - Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam và ông Rudi Vervoort - Bộ trưởng, Thủ hiến vùng Brussels đã chính thức trao Thỏa thuận nguyên tắc hợp tác hỗ trợ khắc phục hậu quả chất độc da cam/dioxin tại Việt Nam. Sự kiện mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc này không chỉ khẳng định cam kết hợp tác ở cấp cao nhất giữa hai bên, mà còn cho thấy vấn đề da cam đã vượt khỏi khuôn khổ của một vấn đề lịch sử, để trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế đối với hòa bình, công lý và giá trị con người.

Sự kết hợp giữa cam kết chính sách và hành động xã hội cụ thể đã tạo nên mô hình hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Bỉ trong lĩnh vực nhân đạo sau chiến tranh, qua đó khẳng định rằng: sự đồng hành với NNCĐDC Việt Nam không chỉ là tiếng nói đơn lẻ, mà đang dần trở thành tiếng nói chung của lương tri tiến bộ, của bạn bè trên thế giới.

Trung tướng Nguyễn Hữu Chính Chủ tịch Hội NNCĐDC/dioxin Việt Nam và ông Rudi Vervoort, Bộ trưởng, Thủ hiến vùng Brussels trao đổi Thỏa thuận ghi nhớ (MOU) ngày 01/4/2025 tại Phủ Chủ tịch, trước sự chứng kiến của Nhà vua Philippe và Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam Lương Cường, ngày 1/4/2025.

 Đưa Nghị quyết vào cuộc sống: Dấu ấn từ Quỹ Aquitara

Một trong những dấu ấn thực tiễn nổi bật là sự ra đời của Quỹ Aquitara Impact Fund 1 (AIF1) tại Brussels năm 2024 với sứ mệnh kép: xử lý môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững cho cộng đồng NNCĐDC Việt Nam.

Thay vì hỗ trợ ngắn hạn, Quỹ AIF1lựa chọn cách tiếp cận dài hạn thông qua mô hình “trao cần câu”. Tiêu biểu là chuỗi cửa hàng tiện lợi “An Vui Mart” tại Đồng Nai, nơi các gia đình NNCĐDC trực tiếp tham gia quản lý, vận hành và phát triển hoạt động kinh doanh. Không chỉ tạo thu nhập ổn định, mô hình này còn giúp nhiều nạn nhân tìm lại sự tự tin, khẳng định giá trị bản thân và hòa nhập cộng đồng bằng chính sức lao động của mình.

Từ nghị trường Brussels đến những mái nhà nhỏ nơi làng quê Việt Nam, hành trình đồng hành của Vương quốc Bỉ với các NNCĐDC đã trở thành biểu tượng đẹp của tình đoàn kết quốc tế và trách nhiệm nhân văn.

Nghị quyết đã không nằm trên giấy, mà trở thành những dự án sinh kế, những mái nhà tình thương, những cơ hội, thành hành động cụ thể, thắp lên hy vọng về một ngày mai tươi sáng - nơi cuộc đời của mỗi NNCĐDC được viết tiếp bằng những nụ cười hạnh phúc.

Trong thế giới còn nhiều chia rẽ và xung đột, tình hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam- Vương quốc Bỉ trong khắc phục hậu quả chất độc hóa học, giúp đỡ NNCĐDC, nhắc chúng ta rằng: Khi lương tri và công lý biến thành hành động, mọi người, không phân biệt màu da, quốc tịch có thể cùng nhau chữa lành những vết thương, di chứng chiến tranh kéo dài qua nhiều thế hệ. Đó cũng chính là thông điệp nhân văn sâu sắc trên hành trình xoa dịu nỗi đau da cam, mà Việt Nam đã và đang gửi tới bạn bè quốc tế!

Nhóm tác giả